Përulësia

Një murg i quajtur Çelestino ishte bërë eremit dhe kishte shkuar të jetonte në zemër të metropolit, aty ku më e madhe është vetmia e zemrave dhe më e fortë nevoja për Perëndinë.

Të mëdhaja janë shkretëtirat e Lindjes, prej gurësh, rëre dhe dielli, ku edhe njeriu më cinik kupton vogëlsinë e vet përballë madhështisë së Gjithësisë dhe humnerave të përjetësisë, por akoma më e pamatë është shkretëtira e qyteteve, e përbërë prej turmave, zhurmave, asfaltit, ndriçuesve elektrikë dhe sahateve që lëvizin të gjithë njëkohësisht, duke dhënë në të njëjtin çast të njëjtin ndëshkim.

Kështu, në mesin e djerrinës urbane, i përkushtuar ndaj adhurimit të së përjetshmes, jetonte at Çelestinoja. Meqenëse tashmë njihej fama e tij prej njeriu të ndritur, e vizitonin njerëz të ligështuar dhe të përhumbur nga të katërt anët e vendit, për t’i kërkuar këshilla apo për t’u rrëfyer. Brenda një kapanoni metalik kish gjetur pjesë të një kamioni të vjetër, kabinën e vogël me xhama të thyer të të cilit e përdorte si dhomë rrëfimi.

Një mbrëmje në të ngrysur, pasi kish kaluar gjithë ditën duke dëgjuar pendesa mëkatesh, teksa po bëhej gati të linte kabinën, në gjysmëterr, një njeri trupimët, i afrohet i përulur.

Vetëm pasi i panjohuri u gjunjëzua mbi shkallën e kabinës, eremiti kuptoi se kishte të bënte me një prift.

“Ç’mund të bëj për ty, o prift i ri?”, iu drejtua eremiti me gjithë durimin e tij të pashembullt.

“Kam ardhur të rrëfehem”, u përgjigj djaloshi dhe pa humbur kohë filloi të tregonte fajet e tij. Çelestinoja ishte mësuar të duronte edhe rrëfime njerëzish, sidomos grash, maniakë pas rrëfimit, që e mërzisnin me tregime të hollësishme bëmash të pafajshme, por kurrë s’i kish qëlluar një qelibar i tillë i kulluar prej çdo të keqeje. “Mëkatet”, i thënçin, që po rrëfente priftushi ishin qesharake, të kota, të padëmshme. Mirëpo, duke qenë se e njihte natyrën njerëzore, Çelstinoja e kuptonte që kryesorja nuk ishte thënë ende dhe se priftushi po i binte larg e larg.

“Jepi bir, vajti vonë dhe po fillon të bëjë ftohtë. Më thuaj ç’ke për të thënë”.

“At, nuk kam guxim”, belbëzoi prifti i ri.

“Po ç’mund të kesh bërë xhanëm? Mua më dukesh djalë i mirë. Nuk ke vrarë njeri, besoj! Mos je përbaltur nga mëkati i krenarisë?”.

“Pikërisht”, u gjegj tjetri me një frymë.

“Je vrasës?!”.

“Jo, tjetra”.

“Ah, krenaria. Si është e mundur? Pa më thuaj. Shpjegohu, mor i uruar. Edhe pse në ditët e sotme konsumohet në sasi të stërmadhe, mëshirës së Perëndisë nuk i vjen fundi. Pjesa që ka ngelur, do mjaftojë edhe për ty”.

Djaloshi më në fund u kandis.

“Po ja, at. Është diçka e thjeshtë, por edhe e tmerrshme njëkohësisht. Jam prift prej disa ditësh, sapo jam dorëzuar dhe…”.

“Fol, biri im. Më thuaj! Nuk të ha, të betohem!”.

“Epo ja… kur dëgjoj të më quajnë “uratë”, mbase do ju dukem qesharak, por më kap një ndjenjë ngazëllimi, diçka që më ngroh nga brenda…”.

Nuk ishte ndonjë mëkat i madh, me thënë të drejtën, shumicës së besimtarëve, përfshi këtu edhe priftërinjtë, as që do u binte ndërmend të rrëfeheshin për diçka të tillë. Eremiti, edhe pse një njohës i mirë i natyrës njerëzore, nuk e priste këtë rrëfim. Aty për aty, nuk dinte ç’të thoshte.

“Hmm… kuptoj… nuk është diçka e mirë… mund të mos jetë djalli që të ngroh nga brenda, por aty afër… Fatmirësisht e kuptove vetë… Fakti që të vjen turp, më jep shpresë që nuk do e përsërisësh. Sigurisht, do më vinte keq që kaq i ri ta lije veten të infektoheshe nga këto gjëra. Hmm… Ego te absolvo¹”.

Kaluan tre-katër vjet dhe at Çelestinoja pothuajse e kishte harruar, kur prifti rikthehet për t’u rrëfyer.

“Mos të njoh gjë?”.

“Po, e vërtetë”.

“Pa të të shoh… u po, qenke ti… ai që ndjente kënaqësi kur e thërrisnin ‘uratë’”.

“Dora vetë”, u përgjigj prifti, që tani dukej më pak priftush, mbase për shkak të një lloj dinjiteti që i shënjonte fytyrën, por ngelej i ri dhe imcak si herën e parë. U skuq i gjithi.

“Aha”, vërejti thatë Çelestinoja me një buzëqeshje dorëzimi. “Edhe pas gjithë kësaj kohe nuk qenkemi përmirësuar, domethënë”.

“Jam përkeqësuar”.

“Kështu më tremb, biri im. Shpjegohu më mirë”.

“Po ja”, tha prifti, duke u sforcuar, “është më keq se më parë… unë…unë…”.

“Me kurajë”, e nxiti Çelestinoja, duke i shtrënguar duart. “Mos më lër në ankth”.

“Epo ja, kur dikush më quan “imzot” unë…”.

“Ndien kënaqësi, do të thuash?”.

“Po, fatkeqësisht”.

“Një ndjenjë ngazëllimi, ngrohtësie?”.

“E saktë…”.

Kësaj radhe, at Çelestinoja e hoqi qafe vetëm me disa fjalë. Herën e parë iu duk një rast interesant, gati unik, por tani u bë bajat. Me shumë gjasa, mendoi, është thjesht një budalla i gjorë, një shenjtor i padjallëzuar, me të cilin njerëzia zbaviten duke e vënë në lojë. Ishte vërtet e nevojshme t’i shqiptonte formulën e lirimit? Kështu, brenda pak minutash, at Çelestinoja liroi priftushin nga mëkatet.

Kaluan edhe nja dhjetë vjet dhe eremiti ishte plakur tashmë kur priftushi u rikthye sërish.

Edhe ai i maturuar tashmë, dukej më i hequr në fytyrë, më i zbehtë, me flokët gri. Aty për aty, at Çelestinoja nuk e njohu, por, sapo filloi të fliste, timbri i zërit ia qartësoi kujtesën.

“Ah, ti je ai i “uratës” dhe “imzotit”. Apo gabohem?”, e pyeti Çelestinoja me buzëqeshjen e tij çarmatosëse.

“Ke një kujtesë të mirë at”.

“Sa kohë ka kaluar?”.

“Gati dhjetë vjet”.

“Dhe pas dhjetë vjetësh, ti gjendesh ende në të njëjtën pikë?”.

“Më keq, më keq”.

“Si më keq?”.

“Shiko atë… tani… nëse dikush më drejtohet me “shkëlqesia jua”, unë…”.

“Mos shto gjë tjetër, bir”, i tha Çelestinoja me durimin e tij prej derri. “E kuptova. Ego te absolvo”.

Ndërkohë mendonte: gjynah, me kalimin e viteve ky prift qyqar po bëhet gjithmonë e më naiv dhe i mefshtë dhe njerëzia zbavitet gjithnjë e më shumë duke e vënë në lojë. Ky jo vetëm që bie brenda, por ndien edhe ngazëllim, i shkreti. Pas nja pesë-gjashtë vjetësh, vë bast që do vijë të rrëfehet se kanë filluar ta thërrasin “lartësia juaj” e me radhë…

Ndodhi ekzaktësisht kështu, vetëm se një vit para parashikimit.

Dhe kaloi, me shpejtësinë e frikshme që të gjithë dimë, një hark tjetër kohor. At Çelestinoja ishte tashmë një plak në mykë, që duhet ta ngrinin peshë për ta çuar në kabinën e rrëfimit çdo mëngjes dhe po ashtu peshë e rikthenin në strofullën e tij çdo mbrëmje.

Tani, është vërtet e nevojshme të tregoj fill e për pe se si priftushi ynë u rishfaq sërish një ditë? Se sa ishte plakur edhe ai? Se sa ishte zbardhur dhe kërrusur? Dhe se si vazhdonte ta mundonte e njëjta brengë?

“Priftushi im i shkretë”, e përshëndeti me dashuri eremiti i vjetër. “Vjen sërish për mëkatin tënd të vjetër të krenarisë?”.

“Ti më lexon shpirtin, at”.

“Po tani, si të miklojnë njerëzit? Të quajnë “shenjtëria juaj”, ma do mendja”.

“Pikërisht kështu”, pohoi prifti me një keqardhje përvëluese.

“Dhe sa herë ndodh, një ndjenjë gëzimi, ngazëllimi, gati-gati lumturie të kaplon?”.

“Eh, për fat të keq. A mundet Zoti të më falë?”.

At Çelestinoja nënqeshi. Ky ekzagjerim pastërtie i dukej mallëngjyes. Në çast ndërtoi me imagjinatën e vet jetën e zymtë të këtij priftushi të përulur dhe të mefshtë, në një kishë të humbur mali, mes fytyrash të ngrysura, të trasha dhe dashakeqe. Dhe ditët e tij monotone, të gjitha njësoj, dhe stinët monotone, dhe vitet monotone, dhe ai gjithnjë e më melankolik, dhe grigja gjithnjë e më mizore. “Imzot”… “shkëlqesia juaj”… “lartësia juaj” dhe së fundmi “shenjtëria juaj”. Nuk përmbaheshin me shakatë e tyre fshatareske. Ndërsa ai nuk mërzitej, përkundrazi, këto fjalë mikluese, pompoze, i falnin një gëzim fëmijëror. “Lum të varfrit në shpirt”², tha me vete eremiti. “Ego te absolvo”.

Derisa një ditë, plaku Çelestino, duke ndier vdekjen pranë, për herë të parë në jetë kërkoi diçka për veten e vet. Bënë si bënë, e shpunë në Romë. Para se të mbyllte sytë përgjithmonë, do i pëlqente të shihte, qoftë edhe për një çast, Shën Pjetrin, Vatikanin, Atin e Shenjtë³.

Si mund t’i thoshin jo? Gjetën një barelë, e vendosën mbi të dhe e shpunë mu në zemër të Krishtërimit. Pa humbur kohë, ngaqë Çelestinoja i kishte orët e numëruara, e ngjitën nëpër shkallaret e Vatikanit dhe e futën në një sallë me nja një mijë pelegrinë të tjerë. E lanë në një cep të priste.

Prit e prit, më në fund at Çelestinoja pa turmën të hapej dhe nga fundi i sallës pa të afrohej një figurë e bardhë pak e kërrusur. Papa!

Si ishte? Ç’fytyrë kishte? Me tmerr të papërshkruar, at Çelestinoja, që s’para shikonte nga sytë, vuri re se kish harruar gjyzlykët.

Për fat, figura e bardhë u afrua, duke u zmadhuar gjithnjë e më shumë, derisa u ndal buzë barelës së tij. Eremiti fshiu me kurrizin e dorës sytë e lotuar dhe u ngrit dalëngadalë. Pa më në fund fytyrën e Papës. E njohu.

“Oh, qenke ti, prifti im i shkretë, priftushi im i shkretë”, klithi plaku i papërmbajtur.

Dhe në Vatikanin e vjetër dhe madhështor, për herë të parë në histori u panë, Ati i Shenjtë dhe një murg stërplak i ardhur nga kushedi se ku, të zënë dorë për dore e që qanin me ngashërim së bashku.

1 Të liroj nga mëkatet.