"Djalli fshihet në detaje" nga Leila Slimani - përkthyer nga Fatmira Ahmetaj

Duke u mplakur, Amin Mousa u bë më frikacak. Ai, profesori i universitetit, i dashur dhe i respektuar nga të gjithë, i nënshtrohet ankthit dhe pagjumësisë. Kjo e bën për të qeshur të shoqen. Atika tallet me paranojën e tij; dyshon se po e përjeton keq afrimin e të gjashtëdhjetave. Ajo nuk e kupton. Në rrugë, Amini kërcen pa arsye. Flet me vete. Nuk është mirë askund. Në shtëpi nuk e duron dot më pastruesen. E urren atë vajzë të vjetër, vështrimin e saj të egër, gojën e hidhur. Ajo tregon me krenari se i vëllai është nisur për Damask dhe u dërgon paratë e fituara në luftë. Shumë lekë. Ajo e falënderon zotin me pëllëmbët e ngritura drejt qiellit që ia udhëzoi vëllain në rrugën e xhihadit. Një javë më parë, ajo e paralajmëroi Aminin:
“Zotëri, nuk mund t’ju shërbej më nëse pini alkool. Në qoftë se e prek një shishe, Zoti do ma ndalojë hyrjen në parajsë”.
Ai donte ta pyeste se në cilin tekst i kish gjetur marrëzi të tilla, por nuk guxoi.
Një mbrëmje u befasua kur e pa pastruesen që i ndezi një fije shkrepëse përpara fytyrës vajzës së tij dhe i tha:
“A e sheh, ti dhe prindërit e tu do digjeni në flakët e ferrit, si të gjithë jobesimtarët që përçmojnë mësimet e islamit”.
Kur u ankua për këtë, Atika ngriti supet:
“Oh, lëre këtë muhabet tani! Ka marrë pak zjarr, kjo është e gjitha. Nuk e di pse u jep kaq shumë rëndësi këtyre detajeve. Po e tepron”.
Është pa dyshim mosha ajo që ia ushqen ankthin. Por ai nuk mund të mos i shohë detaje të tilla, që ia nxijnë përditshmërinë, që ia ushqejnë shqetësimin dhe e mbushin me frikë dhe turp.
Pas darkës mblodhi kadavrat e shisheve të alkoolit, i fshehu në thasët e plehrave dhe i mbarti me makinë nja dy kilometra para se t’i hidhte në kosh. Sepse i trembet një denoncimi nga roja i rrugës, nga kuqaloshi me mjekër të gjatë, që i trajton si kurva e kuçka gjimnazistet e liceut privat.
“Duhet t’i martojmë me dëshirë ose me dhunë, apo jo profesor?”.
Amini nuk përgjigjet. Nuk thotë asgjë.
Ai hesht edhe kur ulet pranë shoferit të taksisë, që dëgjon kasetat e një predikuesi saudit. I dëgjon duke pështyrë urrejtjen ndaj çifutëve dhe jobesimtarëve dhe duke duartrokitur dënimin hyjnor që autorizon vrasjen e të gjithë atyre që heqin dorë nga islami. Amini nuk do bujë. Paguan dhe largohet.
Atika thotë se po e dramatizon. Se kudo ka njerëz të çmendur e kjo nuk do të thotë gjë. Por sigurisht që ajo u tërbua kur mësuesja e goditi Minën, vajzën, sepse ajo kishte guxuar të dyshonte mbi një sure të Kuranit.
“Unë thashë vetëm se një merimangë nuk mund të thurte brenda një ore një rrjetë aq të madhe sa të mbronte shpellën ku u strehua profeti”, sqaroi vajza.
Nuk bëhej më fjalë për detaje kur në lagje u krijua një “brigadë për promovimin e virtytit dhe parandalimin e veseve”.
“Çfarë i thua ti kësaj?”, bërtiste Amini, duke tundur nën hundën e së shoqes një copë gazete. “Këta të çmendur të zotit, armatosur me thika dhe shkopinj, sulmuan një grup të rinjsh dhe i rrahën për vdekje. Sepse dilnin natën, nuk luteshin ose pinin alkool, askush nuk e di vërtet”.
Amini ka ndryshuar. Është ngrysur. Perçet i janë bërë fiksim, këto mbulesa të zeza najloni, që kanë pushtuar amfiteatrot ku ai jep mësim, plazhin ku çon të bijën, kinematë ku këpusin si me gërshërë skenat e puthjeve të ëmbla. Ai dëshiron t’ua mbyllë gojën atyre që i bëjnë thirrje Zotit, dreqit, Sheriatit dhe nderit të shenjtë të grave të këtij vendi. Dëshiron të bjerë, si kolegu i tij i vjetër, Hamiti, në një nostalgji lumturuese: ai refuzon ta idealizojë fëmijërinë e tij, të tregojë bashkëjetesën paqësore me fqinjët e tij çifutë, minifundet e vajzave dhe idealet marksiste në bankat e fakultetit. S’mund të thotë që asaj kohe nuk dëgjonte të flitej për fenë. Babai i tij lutej, pa asnjë lloj dyshimi, por, me aq përkujdesje, saqë s’i kujtohet ta ketë parë ndonjëherë në gjunjë.
Atika është aq e ëmbël. Ajo ia arrin ndonjëherë ta qetësojë e t’ia hapë sytë mbi bukurinë që i rrethon. Ajo e do atmosferën festive të ditëve të fundit të Ramazanit, ndaj, për ta kënaqur, ai hidhet kalimthi nga lagjja EL-Manar. Ndalon tek ëmbëltorja të blejë krepa të mbushura, për të cilat ajo çmendet, dhe ëmbëlsira për të bijën, Minën.
Njerëzit mbajnë radhën që në rrugë. Shtyhen, s’kanë durim. Një grua i ngjitet nga prapa Aminit. Ai e pa kur po vinte me atë fytyrë të bukur, të rrethuar nga një shami ngjyrë lejla. Ajo e këqyr me vëmendje dhe i rri ngjitur. I afrohet aq sa duket se do t’ia shkelë këmbët. “Ndoshta është ndonjë nga studentet e mia”, mendon ai. Një vajzë e re, që ka ndjekur leksionet e tij, por që ai nuk e kujton dot atë çast. Amini pothuajse ia ndjeu gjinjtë e mbështetura në shpinë dhe frymën e saj të ngrohtë në qafë. I shkojnë shumë gjëra nëpër mend. Një vajzë kaq e bukur, e re, s’mund të interesohet për të. Ajo del nga radha. Tashmë i rri përballë dhe ia afron fytyrën tek e tija. Përgatitet t’i thotë diçka, por befas ajo fillon të bërtasë, duke e treguar me gisht:
“Ai ka pirë duhan! Ai aty, ai ka pirë duhan! Ai e ka prishur Ramazanin. I vjen era duhan”.
Blerësit trazohen. Pas banakut, shitësja thërret për qetësi. Amini ngre supet me një gjest pafuqie. Ecën mbrapsht. Burrat shkojnë drejt tij. E fyejnë në emër të Zotit. Dikush e tërheq nga xhaketa. Ai vrapon.