Press "Enter" to skip to content

Dy proza të shkurtra

E dija për vëlla

Kishim vite pa u parë. Ai në punë të vet në Tiranë, unë në timen në Amerikë. E ftova për një kafe, në një nga ato kafenetë e periferisë, ku ende dëgjohen këngë të Fitnete Rexhës e të Nexhmije Pagarushës. Se unë nuk e shijoj dot kafen pa muzikë. Më duket farmak…
Si këmbyem fjalitë e stërpërdorura për motin, si hyrje të bisedës, porositëm çfarë deshëm: ai konjak, unë kafe. Pastaj ai u bë kurioz për pagën time. I bëra bisht pyetjes me një shprehje të dëgjuar nga mëma në fëmijëri. Mëma, ashtu si filozofe, të thuash si Adam Smithi, kur ra një herë fjala për paranë, më tha:
– Ne as nuk kemi, as nuk na mbarohen…
Tjetrit nuk i pëlqeu kjo që i thashë, a ndoshta kujtoi se po i mbaja ndonjë sekret të madh, si të milionerëve të Wall Street. Murrëtoi fytyrën dhe i dha flatra sedrës së tij:
– Unë jo vetëm që kam, por as nuk di ku t’i çoj. I kam futur poshtë dyshekut, si sfungjer, meqë kam pak dhimbje të kolonës vertebrore.
– Lum ti! – i thashë.
Pastaj i ramë botës rreth e rrotull për çmimet e shtëpive, për autostradat, për azilet e pleqve, për ilaçet e diabetikëve, për divorcin e Bill Gates, për përdorimin e hudhrës në uljen e tensionit e të tjera, e të tjera…
Ai e pa që unë, që vija nga Amerika, nuk kisha me çfarë ta çudisja dhe hop, pa kurrfarë mëdyshjeje, më quajti budalla. Por u përpoq të ma thoshte me mirësjellje budallallëkun tim, që të mos më shkaktonte plagë. Gjithsesi, dashur pa dashur, ma la një vragë të përgjakur, që ai nuk e shihte.
– Ti ike për bukën e gojës, – më tha, duke më kujtuar se pse, sipas tij, unë ika në Amerikë.
– Jo, – ia ktheva, – nuk ika për atë shkak, por për diçka tjetër, që ti ose nuk e kupton, ose nuk dëshiron ta kuptosh…
– Ti gjithçka e lexon dhe e kupton me pasion, – nuk ngurroi aspak.
– Jo! Shekspirin dhe Naim Frashrin i lexoj me pasion, por vendimet e gjykatave dhe statistikat për lindjet dhe vdekjet në qytet i lexoj i ftohtë, sikur të jem bërë prej akulli…
Heshti një copë herë, si për të marrë fuqi që të më vinte përfund, gjerbi një gllënjkë konjak, kroi veshin me gishtin tregues të dorës së djathtë dhe ia nisi përsëri me ngulm:
– Po mirë, pse e shan vendin ku je lindur, pse i thua llum…? – më pyeti sikur të ish pronari i atdheut.
– Nuk pështyj unë mbi fytyrën e mëmës dhe të babait, por ne të dy kemi shpjegime të ndryshme për fjalën “llum”!
– Më thuaj, pra, ç’na qenka llum për ty?
– Llum, për mua, është një mbret, që nuk sheh përtej mureve të kështjellës së egos së tij…
M’u duk se nuk i pëlqeu që i fola me metafora. Kroi edhe vrimën e hundës, ktheu me fund gotën e dytë të konjakut, porositi të tretën, mori frymë thellë dhe tha:
– Do të dish se çfarë është llum, sipas meje?
– Po.
– Llum jeni ju, bijtë e kurvave, që ikni me gomone dhe ia ktheni shpinën atdheut…
– Dëgjo këtu, – i thashë i inatosur, – të kam quajtur vëlla deri më sot, që jemi bërë të dy me thinja. Dhe, kur të quaja të tillë, nuk e kam vrarë mendjen se cila na e ka bërë kokën, nëna ime apo jot ëmë, u ndrittë shpirti atje ku janë. Por, me këto që the, dyshoj se ti je i bindur se mëma kurvëroka në botën tjetër. Këtë bidat nuk e pranoj kurrsesi, edhe sikur të m’i fusësh thonjtë në fyt e të ma marrësh frymën!
E ktheu me eks konjakun dhe i nervozuar e shtyu gotën me shpinën e dorës së majtë. Ajo ra mbi dyshemenë e mermertë dhe u bë copë-copë. U ngrit e pa më thënë as lamtumirë, shkoi të paguante.
– Kamerier, – thirra unë, – mos i mbaj zotërisë asnjë dyshkë! E dija se e kisha vëlla, por qenkam gabuar!

Një lypës në udhëkryq

Një lypës, që del në udhëkryq për lëmoshë, nuk ka kohë të ndjekë lajme. Kurrkund, as në gazetë, as në televizion e as në internet. Por atij i duhet ta dijë këtë lajm që tronditi qytetin… Një burrë, pa shtëpi dhe katandi, vodhi një dollar në Wells Fargo Bank dhe për këtë arsye policia e arrestoi. Tani, ai është në burg si pasha…
I afrohem lypësit tim. Hap xhamin e makinës dhe i jap pesë dollarë. Më thotë njëqind herë faleminderit. I lutet Zotit të më bekojë. Por unë e kam mendjen te Donald Smith, që përfundoi në qeli për një dollar.
– Pse nuk vjedh edhe ti? – e pyeta lypësin.
– Nuk di, nuk dua dhe nuk mundem… – ma ktheu.
– Po Donaldi që i vodhi bankës një dollar, pse di, pse do dhe pse mundet? – e ngacmoj sërish me pyetje.
– Ai di, sepse nuk ka qenë në luftë si unë, në Irak; do, sepse e di që do ta burgosin dhe do jetë më rehat në burg sesa jashtë, duke lypur në shi si unë.
– Po pse mund të jetë më rehat në burg?
– Sepse e ka një strehë mbi kokë, e ushqejnë tri herë në ditë dhe, po të sëmuret, ia çojnë doktorin te qelia… Por, ai nuk është njeri i lirë, si unë…
– As ti nuk je, – i them.
– E di, po kush është? Askush! Ja, ti vetë, je i lirë?
– Jo!
– Po pse? – më pyet.
– Sepse kam frikë të them atë që mendoj.
– Ti je i lirë aq sa të më falësh mua pesë dollarë… Aq, jo më shumë!
I harruar në bisedë me lypësin, nuk më bie ndërmend fare që kam bllokuar trafikun. Tjetri pas meje i bie fort burisë.
– Ik, – më thotë ish-ushtaraku, – ti nuk je i lirë as të bisedosh me mua.
Tërheq këmbën nga pedali i frenave dhe nisem. Në kryqëzimin e radhës është një tjetër lypës. Edhe ai ka shkruar në pankartë se është veteran lufte dhe se nuk ka strehë… Dua të ndalem dhe t’ia tregoj edhe atij historinë e Donaldit, që vodhi një dollar në bankë, por nuk kam kohë. Më duhet të shkoj në punë në orar, për të qenë i lirë aq sa të mos kem fatin e Donaldit. Ose të lypësit, që lashë pas në udhëkryq…

(Shkëputur nga Revista Letrare – Verë 2023)

You cannot copy content of this page