Një poezi thuajse e sajuar
Të shoh teksa pi ujë në një shatërvan me duart e imta blu,
jo, duart e tua nuk janë të imta, janë të vogla
dhe shatërvani është në Francë,
ku më shkrove atë letër të fundit dhe t’u përgjigja
e kurrë më s’dëgjova për ty.
Ti shkruaje poezi të marra,
për ENGJËJT DHE ZOTIN, të gjitha me shkronja shtypi
dhe njihje artistë me emër; shumë prej tyre dashnorët e tu,
dhe t’u përgjigja: s’ka problem, ec përpara, hyr në jetët e tyre,
s’jam xheloz, se kurrë s’jemi takuar.
Ishim aq afër njëherë
në Nju Orlins,
një gjysmë blloku, por kurrë s’u takuam, s’u prekëm.
Kështu, ti shkove me të famshmit dhe shkrove për ta, dhe, padyshim,
zbulove se të famshmit shqetësoheshin për emrin e tyre,
jo për vajzën e re bukuroshe që kishin në shtrat, e cila u jepej
dhe pastaj zgjohej në mëngjes të shkruante me shkronja shtypi
poezi për ENGJËJT DHE ZOTIN.
Ne e dimë, Zoti ka vdekur,
na thanë,
por duke të dëgjuar ty nuk isha i sigurt,
ndoshta ishte nga shkronjat e shtypit.
Ti ishe një nga poeteshat më të mira dhe u thashë botuesve, redaktorëve:
atë, botoni atë, është e çmendur, por magjepsëse,
s’ka gënjeshtra në zjarrin e saj.
Të dashurova siç një burrë dashuron një grua që kurrë s’e ka prekur,
vetëm i shkruan, ruan fotot e saj.
Do të të kisha dashur më shumë,
nëse do isha ulur në një dhomë të vogël duke dredhur një cigare
e të dëgjoja teksa urinoje në odën e banjës, por kjo s’ndodhi.
Letrat e tua u bënë më të trishta. Dashnorët të tradhtuan.
Vogëlushe, të ktheva përgjigje, gjithë dashnorët tradhtojnë. Nuk të ndihmoi.
Më the se kishe një stol vajtimi, pranë një ure, një ure mbi lumë,
uleshe në stolin e vajtimit çdo mbrëmje
dhe derdhje lot për dashnorët që të lënduan dhe harruan.
Të ktheva përgjigje, por kurrë më s’dëgjova për ty.
Një mik më shkroi për vetëvrasjen tënde tri-katër muaj pasi kishte ngjarë.
Nëse do të kisha takuar, me shumë gjasa do të kisha qenë i padrejtë me ty ose ti me mua.
Më mirë kështu.
të përkufizosh magjinë
një poezi e mirë
është si një birrë e ftohtë
kur ia ndjen nevojën,
një poezi e mirë
është një sanduiç i nxehtë
me mish gjeldeti
kur je i uritur,
një poezi e mirë
është një armë kur turma të rras në qoshe,
një poezi e mirë
është diçkaja që të lejon të endesh përmes udhëve të vdekjes,
një poezi e mirë
mund ta shkrijë vdekjen
si gjalpë i nxehtë,
një poezi e mirë
mund ta kornizojë agoninë
dhe ta varë në mur,
një poezi e mirë
lejon këmbët e tua të prekin Kinën,
një poezi e mirë
mund ta bëjë një mendje të dëshpëruar të fluturojë,
një poezi e mirë
të lejon të shtrëngosh duart me Moxartin,
një poezi e mirë
të lejon të bësh bast me djallin dhe të fitosh,
një poezi e mirë
mund të bëjë pothuajse gjithçka
dhe më e rëndësishmja,
një poezi e mirë
di kur të ndalojë.
Përsiatjet
Tempulli i hyrjes sime është kyçur.
Bie dakord me kritikët e mi vetëm kur gabojnë.
Babai im ishte qorr nga njëri sy,
shurdh nga njëri vesh
dhe i gabuar një jetë të tërë.
Pullat postare të SHBA-së
janë më të shëmtuarat në botë.
Personazhet e Heminguejit
ishin vazhdimisht të zymtë,
që do të thotë se ata
u stërmunduan tepër.
Mëngjeset janë më të këqijat,
mesditat janë pak më mirë
dhe netët janë më të mirat,
por në çastin që bëhesh gati të flesh,
ndihesh më mirë prej të gjithave.
Derdhjet e pandalshme të ujërave të zeza,
vetëm forcojnë bindjet e mia.
Gjëja më e mirë nga Emanuel Kant
ishte emri i tij.
Të jetosh mirë është çështje përkufizimi.
Zoti është një sajesë e burrit; gratë të Djallit.
Vetëm njerëzit e mërzitshëm mërziten.
Njerëzit e vetmuar janë shmangur,
sepse janë të vetmuar
dhe janë të vetmuar,
sepse janë shmangur.
Njerëzit që parapëlqejnë
të jenë vetmitarë,
kanë ndonjë dreq arsye të mirë për këtë.
Njerëzit që përzgjedhin të jenë vetëm
dhe njerëzit e vetmuar,
nuk mund të vendosen
së bashku në të njëjtën dhomë.
Nëse futni një arrë kokosi në prapanicë,
nën pantallonat tuaja,
mund të ecni kështu për dy javë,
përpara se dikush t’ju pyesë për këtë.
Libri më i mirë është ai që nuk e ke lexuar kurrë,
gruaja më e mirë,
ajo që nuk ke takuar kurrë.
Nëse do ishte e thënë që njeriu të fluturonte,
do të duhej të kishte lindur me krahët ngjitur në trup.
Jam i gatshëm ta pranoj,
që kam fluturuar pa ta,
por është një akt i panatyrshëm,
ndaj vazhdoj t’u kërkoj stjuardesave pije.
Nëse rrini në një dhomë të errët për disa muaj,
do t’ju vinë disa mendime të mrekullueshme para se të çmendeni.
Nuk ka gjë më të trishtuar
se një mace e shtypur.
Themeli i kapitalizmit
është të shesësh diçka
më shumë sesa vlen.
Sa më shumë ta bësh,
aq më i pasur bëhesh.
Çdokush ia fut dikujt tjetër,
në një mënyrë ndryshe.
Unë ta fus duke shkruar fjalë.
Lumturia nënkupton vetëm të harrosh për njëfarë kohe
atë çfarë do të vijë më pas.
Ferri është i pandalshëm,
ai vetëm bën pushime.
Shijoje sa të mundesh pushimin e tij.
një përkufizim
dashuria është një dritë
që rend natën nëpër mjegull
dashuria është një kapak birre shkelur gjatë udhës
për në odën e banjës
dashuria është çelësi i humbur i derës sate
kur je dejshëm
dashuria është ajo që ndodh
një herë në dhjetë vjet
dashuria është një mace e shkelur
dashuria është gazetashitësi i vjetër në
qoshen e rrugës, i cili është dorëzuar
dashuria është ajo çka ti mendon se tjetri person
e ka shkatërruar
dashuria është ajo që u zhduk bashkë me moshën e luftanijeve
dashuria është telefoni që bie, i njëjti zë ose një tjetër
por asnjëherë zëri i duhur
dashuria është tradhti
dashuria është djegia e
të pastrehut në një rrugicë
dashuria është çelik
dashuria është kacabu
dashuria është një kuti postare
dashuria është shiu mbi çatinë e një hoteli të vjetër
në Los Anxhelos
dashuria është babai yt në një arkëmort
(që të urrente)
dashuria është një kalë me një këmbë të thyer
tek rreket të ngrihet
ndërsa dyzet e pesë mijë njerëz
e shikojnë
dashuria është mënyra se si ziejmë karavidhen
dashuria është gjithçka
që ne thamë, por që nuk ishte
dashuria është pleshti
që s’ mund ta gjesh
dhe një mushkonjë është dashuria
dashuria është
pesëdhjetë bombahedhëse
dashuria është një ngrohëse shtroje e zbrazët
dashuria është një trazirë në San Quentin
dashuria është një çmendinë
dashuria është një gomar që qëndron në udhën
e mizave
dashuria është një karrige bari bosh
dashuria është një film i Hindenburgut
duke u bërë copa
një grimëkohë që ende vikat
dashuria është Dostojevski në rrotën e fatit
dashuria është ajo që zvarritet përtokë
dashuria është gruaja jote që kërcen ngjeshur
kundruall një të huaji
dashuria është një grua e vjetër
duke vjedhur një çyrek
buke
dashuria është një fjalë e përdorur shumë
dhe ndonjëherë më herake sesa duhet
Një buzëqeshje për t’u mbajtur mend
Ne kishim peshq të kuq,
ata qerthulloheshin
rreth e përqark,
në misurin mbi tryezë,
në krah të perdeve të rënda,
që fshihnin pamjen tej dritares dhe nëna ime,
ngaherë duke buzëqeshur,
e duke pritur që të gjithë ne të ishim të lumtur, më tha:
“Ji i lumtur Henri!”.
Dhe kishte të drejtë:
më mirë të jesh i lumtur nëse mundesh,
por im atë vazhdonte të na godiste, atë dhe mua,
disa herë në javë,
sepse, ndërsa tërbohej brenda shtatit të tij
gjashtë fut e dy inç,
s’arrinte të kuptonte çfarë e sulmonte nga brenda.
Nëna ime, peshk i gjorë,
duke pritur të lumturohej,
rrahur dy a tri herë në javë,
më thoshte të jem i lumtur: “Henri, buzëqesh,
pse nuk buzëqesh kurrë?”
dhe do të buzëqeshte më tej të më demonstronte se si bëhej
dhe ishte buzëqeshja më e trishtë që kam parë ndonjëherë.
Një ditë peshku i kuq vdiq,
që të pestë,
pluskonin mbi ujë
kthyer brinjas,
sytë e tyre ende hapur.
Kur im atë hyri në shtëpi ia hodhi maces,
atje në dyshemenë e kuzhinës
dhe ne pamë se si
nëna ime buzëqeshi.
Arkëmorti i krijimit
Aftësia për të vuajtur dhe duruar,
kjo është fisnikëri, mik.
Aftësia për të vuajtur dhe duruar
për një ide, një ndjenjë, një mënyrë,
ky është art, miku im.
Aftësia për të vuajtur dhe duruar
kur dashuria rrënohet,
ky është ferr, i vjetri mik.
Fisnikëria, arti dhe ferri,
le të flasim pak për artin.
Fati është vajza ime e gjymtuar,
shiko këtu, është e vështirë,
unë kundër tyre,
unë me ta.
Kafka, lërmë të hyj!
Heminguej, bëj kujdes!
Hegel, je argëtues!
Servantes, do të thuash që e ke shkruar këtë
roman në moshën
tetëdhjetëvjeçare?
Shkrimtarët e mëdhenj janë njerëz të pahijshëm,
jetojnë padrejtësisht,
duke kursyer pjesën më të mirë për letër.
Qeniet e mira njerëzore
shpëtojnë botën,
në mënyrë që doçët si unë të vazhdojnë të krijojnë art,
të bëhen të pavdekshëm.
Nëse e lexoni këtë pasi unë të kem vdekur prej kohësh,
do të thotë se ia dola.
Pra, shkrimtarë të botës,
është radha juaj tashmë,
të keqpërdorni gruan tuaj,
të keqtrajtoni fëmijët tuaj,
të dashuroni veten,
të jetoni nga të ardhurat e të tjerëve,
të mos pëlqeni gjithë artin e krijuar para
dhe gjatë kohës suaj,
të mos pëlqeni, madje
edhe ta urreni njerëzimin,
vetmësisht ose në turmë.
Doçër, edhe nëse e lexoni këtë
pasi të kem vdekur prej kohësh, harromëni,
ndoshta nuk isha aq i mirë.
Shqipëroi Rielna Paja
