Maj

Dymbëdhjetë ‘apostujt’ e çdo njeriu – muajt e vitit – për poetin durrsak, Arian Leka, vijnë nëpërmjet shushurimës së detit të vendlindjes së tij. Dymbëdhjetë muaj në optikën e ndjeshmërisë ‘blu’ të poetit, lirisë dhe pengesave që sjell deti, kanë konceptuar këtë libër me poezi, por sjellë në trajtën e një poeme, me nëndarjet e çdo muaji. Sot kemi sjellë për ju poezitë që i kushtohen Majit.

I
Era që luajti me helikat e anijeve nxjerrë gjatë dimrit
në dokun e thatë,
freskoi me erashkë edhe zonjat mërzitura nga zbrazëtia
e diçkaje ende pa emër,
edhe zonjushat mbuluar me tyl të bardhë, tek dilnin shëtitje
në plazh,
në kohën kur anijet mbuluan kabinat me rrjeta
grisur prej direkëve të anijeve mbytur cekët.
Humbin nëpër mjegull, flenë brinjazi,
siç dinë të flenë mbi kamalecë pikturat ditëve me lagështi.
Qarkuar me litarë, ngarkuar me bova.
Bovat do mbajnë gjallë shpirtin e anijes
gjersa të rritet gjethi mes tullave të kuqe të Murit
që ndërtoi për ne Anastasi Perandor.
Në shi bovat ngjajnë me shishe serumi
Por kjo kishte rëndësi përsa era të luajë me elikat
Dhe zonjat në vapë t’i zërë gjumi mes mërzisë pa shkak.

II
Në Maj ujërat ndjejnë, erdh’ dita e lëngut të njelmët.
Zhvishen, dalin nga gjiret e mbrojtura, molet dhe portet.
Tri shtylla shtufi mbajtën qiellin larg tokës së helmët.
Në kalatë kish jetë dhe shpresa, jo korte.
Zejet e brigjeve dolën sërish nga shtëpitë në oborre,
Nga gishtërinjtë mbijnë zanatet duarsh që mbajnë mend.
Kush di të qepë kopsa, dhe të qepë rrjeta di.
Mes direkëve do i nderin burrat lëveret larë me dorë.
Navigare necesse est…
Gratë mbajnë trarët e rëndë të shtëpisë.
Kuzhinë në anije.
Kuzhinë në aneks.

III
Ti nuk je vetëm det, Adria, sapo thamë…
Atë vit,
të rinj dhe sa të pastër kishim qenë!
Ishte Maj
Dhe ujërat në Maj ndërrojnë potkonjtë
Ushqehen me Eros dhe shpirtra kthyer përmbys, pa faj.
Mbërritën, u kthyen shpezët pa kthetra.
Po mendja mbetet e marrë përherë.
Në qiell sheh kryqe me pupla e sqepa,
Zgjedh shenjë për t’u gënjyer dhe më thellë
Se ai që pa zogj e pandehu se Zoti dha shenjë
të dilte nga vetja.
Atë vit
Të pastër kishim qenë, Adria.

IV
Në Maj njeriu zgjedh pemën në mal.
Dëgjon lëngjet me vesh. Shënon me kryq prej gëlqereje
Dhe gdhend fillimisht prej thuprës së saj
Vetëm një hark.
Më pas punon një tastierë me të njëjtin durim
Që nënat gdhendin fytyrat tona në bark.
Çdo instrument nga trupi i njeriut ka dalë,
po nuk guxon t’u këndojë lundrimeve.
Njeriu i tokës në mendje ka halë.
Ndërton shtëpi në vend të anijeve:
– Më mirë lopata në tokë, sesa rremi në det.
– Më mirë një çarçaf në oborr, sesa një velë në direk.
– Më e sigurt një gropë në kodër, sesa një varr mes dallgësh.
Njeriu i tokës ecën më shumë se qëndron.
S’ka ç’të tregojë.
Përrallat, legjendat,
mitet kanë heronj dhe heronjtë të gjithë e kanë një det.
Njeriu i ujërave foli më pak nga sa ka ndër mend të flasë,
më pak nga sa mban mend.
Njeriu i ujërave ose ka lindur pa gojë,
ose gojën ia kanë marrë.
Ndëshkim nëpër ishuj për ato që pa apo beson se ka parë.
Mpreh zërin nëpër direkë.

Në Maj deti shfaq butësi dhe gënjen sa të besojmë pëlhurat.
Vajzat besojnë fjalët. Gratë besojnë burrat.
Djemtë janë racë më vete. U binden urdhrave.
Zhysin një këmbë në det, zgjasin gishtërinjtë, prekin lëkurë,
Bëjmë vrima në ujë me thembër,
Shohim me sy tjetër dallgët që brigjeve të ngushta
Fusin kokat e vogla, po të zbardhura krejt.
Për detin toka mund të jetë thembër buke,
mund të rrinë edhe bashkë, po jo shumë.
Me shpirt prej njeriu, deti nuk është ende kafsha e zbutur
që shkon me këmbët e veta në shpellë.
Ul dallgët siç pas armëpushimit ulet vela e madhe
dhe kthen gjithë ç’pat marrë, grabitur e zgrapur në breg.
Qyteti zgjohet me cepat e buzëve gjithë rërë,
baticën pret sikur të ish urban i përpiktë
që vjen t’i marrë a t’i sjellë më shtatë fiks.
Deti kërkon të pastrohet. Lahet.
Leshterikët e zinj i merr
dhe ne shohim plazhet.
Do nisë atëherë sërish loja e vjetër:
Rraskapitja për gjurmën në rërë
Gjer në baticën tjetër.

VI
Lumenjtë nuk dinë gjë, sjellin lëndë,
trarë për ata që ende s’kanë lindur,
por që për të ruajtur llojet në rrezik ndërrojnë zanat.
Dhe bëhet det shërbesëtar.
S’ka trup, ka vetëm lëkurë,
veç jo një cipë të hollë e shtapl, por shtatë:
të kaltër, smerald, mavi, violë, blu, kaltërzi, të bruztë.
Deti në Maj bëhet i urtë, nuk tremb dot fëmijët.
Pleqtë e dinë, shtiret si lundërza.
Në det rrëzohen direkë.
Deti në Maj nuk ka këmbë, nuk lëviz.
Është smirnë e shenjtë, nuk duhet vrarë.
Në ujë rrëzohen direkë.
Në tokë shemben trarët që mbajtën mendjen në vend
për ata që falen pesë herë në ditë
kthyer nga deti dhe njohën cimbalet,
për ata që bëjnë kryq nga e majta në të djathtë,
nga e djathta në të majtë,
dhe për ata që Natyra, astronome apo endëse,
nga mëngjesi në mbrëmje thur një Perpetum të madh.

VII
Kur e paskam bërë atë betim prej të marri,
dhe nuk e mbakam mend?
Bashkë, në të mirë e të keq, gjersa ujërat t’na ndajnë?
Dhe për kë u dashka ta ruaj betimin, Adria, të jem shenjt?
Fiket shkuma mbi dallgë. Gjithçka heshtur pret.
Emrat e anijeve punuar mes majereve trashë e trashë,
u ngjajnë tatuazheve në shpatull
brejtur e rrudhur nga mosha.
Spirancat lanë ndryshk të hollë, rrodhi njëlloj si gjaku
(apo si vraga që lanë vathët e lirë prej bakri mbi faqen e lavires
pas shiut).
Adria!
Përse duhet ta mbaj fjalën njeriu?

VIII
Ja dhëmbët e bardhë të dallgëve mbi kurmin e varkës lidhur
në kuvertë. Aq mbeti gjallë nga ajo kohë. Kujtimi.
Gjurmë dhëmbësh. Kafshimet, ngulur në mishin e drunjtë
të varkës së vogël të shpëtimit, të kujtojnë jo atë që deti
është, atë që ka qenë, bashkë me turpërimin.
Druri i varkës s’rri dot në këmbë, akacie pa lule e degë, prerë
hollë-hollë, fletë-fletë, numëron nyejt, rrathët e ndërprerë
të viteve i dalin njëlloj me numrin e lumenjve që e ushqyen
në tokë, kur toka vërtitej dhe ia merrte mendjen rrënjëve të
saj dhe pemë i dukeshin yjet.
Druri i varkës jeton zhveshur, pa lëkurë, lyer me bojë kundër
ndryshkut dhe kundër nostalgjisë. Hëna nuk është më
nostromi i limfës brenda trupit të tij. Varka e vogël lëkundet
në shtrëngatë, rri pezull, tërhiqet nga kavoja e gjatë kapur
për hunde si fokë në stërvitje.
Anija merr në krahë varkat e vogla të shpëtimit, i var anëve,
si foka mëmë këlyshët. Tregon detin, prej andej ku gjithçka
duket bukur dhe flet:
– Do e shihni, po nuk do e prekni, o varka, këtë det. Jeni
shpresa të vogla, shpresa e fundit. Kur unë të mos jem…
Nëse vjen ajo kohë kur detin ta shoh nga poshtë… Ajo kohë
kur barku të më përmbytet me ujëra të zbehtë, ju zbrisni.
Prekeni detin me barkun tuaj plot vezë. Dhe përpiquni,
përpiquni, përpiquni të çoni në tokë shpirtra të pandarë
nga trupi.
Jetë.

IX
Ç’quajtëm dikur jele, tani nuk e quajmë dot shkumë,
pa i futur shpirtit mërzi.
Ethe të pastra në tru. Ëndrra.
Carpe diem!
Hesht dhe gënje më mirë, gënje dhe thuaj:
– Kush u kthye u kthye. Ata që lundronin u mbytën! Të tjerë
mos prisni, janë në fluturim. Mes tyre do ketë të shpëtuar.
Carpe diem!

X
Dhe shumë e pritëm, Adria, atë që s’e njihnim.
Hijen…