Press "Enter" to skip to content

Aroma e gjahut

Sot, ajo ra në pritë; ndoshta edhe unë! Nuk e di!
E kisha kërkuar në çdo skutë, e prita në çdo sukë, e ndjeva në çdo hap dhe ja ku e kisha vetëm njëzet hapa larg tash. E drodha pushkën dhe e mora në thumb. Edhe prita. Prita, por… nuk ndodhi gjë! As ikte drenusha nga shënjestra, as unë nuk e tërhiqja atë këmbëz afër njëcentimetër e gjysmë dhe për një të rrahme qepalle ta palosja përdhe. Rri unë, rri drenusha! Unë isha mpirë, drenusha ishte përhumbur! U përpoqa ta gënjeja veten me ”nuk ishte ajo”, sa për të blerë kohë, por nuk kisha fije dyshimi se ishte po ajo drenushë që kisha ndjekur për ditë a për javë të tëra. Eh, ç’qejf! Kënaqësia e aromës së gjurmëve të saj më kishte ndjekur gjatë gjithë asaj kohe, kënaqësi që nuk rrëfehet, nuk përshkruhet.
Papritmas, më kapi një dridhje gjuri; një dridhje që kurrë më parë s’e kisha njohur. Nuk e kisha nga lodhja. Frikën nuk po e llogaris fare, sepse tashmë isha gjahtar i rryer, nuk besoja të bëhej fjalë as për ndonjë ngushtim të enëve të gjakut. Rashë në një gju dhe drejtova çiften sikur po merrja në thumb. Mirë që nuk kisha ndonjë afër të më shihte në ç’gjendje ndodhesha para një drenushe. Një gjuetar i rëndomtë mund ta zinte edhe me dorë e lëre më ta vriste. I shqetësuar nga ç‘më kish ndodhur dhe nga ç’mund të më ndodhte, vendosa të shtrihesha dhe ta merrja ashtu në shënjestër… Por, dridhja e gjurit m’u shndërrua në shtrëngim gjoksi, rrahje të shpejta të zemrës, marramendje e mjegullim sysh.
Vështrova edhe një herë. Ajo ishte aty. Asnjë çap më larg, por tani largësia më dukej shumë më e madhe edhe pse isha shumë i sigurt se nuk ishte më shumë se njëzet hapa. E mbaja në thumb, po asaj aq i bënte! Jo vetëm që po e shihja, por më dukej se edhe po e dëgjoja! Sikur më thoshte: ”E di që je aty dhe dëshiron të më vrasësh, por unë nuk jam preja jote dhe… për një gjahtar të vërtetë kjo është e mjaftueshme që të heqë dorë nga ndjekja, sepse askush nuk të ngop më shumë se gjahu yt. E unë nuk jam preja jote, më kupton?”.
Britma ishte aq e madhe – apo më dukej mua – sa veshët më buçitën për disa sekonda. E di që edhe humbjet janë të përkohshme, sikurse edhe fitoret nuk janë të përhershme, por nuk doja ta pranoja dhe vazhdova ta mbaja në shënjestër. Mos isha në ëndërr?! Sa e bukur dhe e trishtë do të ishte!
”Eh, çfarë gjahtari je ti, pse nuk më vret, çfarë po pret? Preja nuk bëhet jotja vetëm pse e ndjek, pse thua “është gjahu im”. Nuk mjafton ta marrësh nëpër gojë si e ke ndjekur, si i ke ngritur kurthe, si ia ke zënë pritën. Presë që nuk ia qet gjakun, nuk mund të jetë jotja. A më kupton?”, vazhdoi zëri.
Kurrë nuk do ta pranoj se gjahu nuk ishte i askujt tjetër, veç imi. Për herë të parë mendova nëse kisha fishekët e përshtatshëm për një gjah të tillë. A duhej qëlluar në kokë? Po sikur të mos e qëlloja dot? Kush kishte thënë se gjahu duhet qëlluar vetëm në kokë? Jo, nuk e besoj, mund ta qëllosh ku të duash. Kryesore ta qëllosh, ndoshta… nuk e di! Edhe më keq që nuk e di! Sikur ta qëllosh diku ku nuk mund ta vrasësh, gjahu, nga frika, mund të ikë larg sa të mos e gjesh kurrë më.
”Çfarë ka ndodhë Istref, pse je shtrirë kështu?”, dëgjova një zë të njohur.
”Shëëët, mos ma tremb gjahun!”, thashë dhe vështrova shënjestrën, por… nuk kishte gjë.
“E paskam vra pa e kuptuar fare, thashë me vete. “E paskam vra”, thashë me një lloj gëzimi të zbehtë. “E paskam vra”, thashë me një lloj trishtimi të thellë.
Çudi si nuk e kisha dëgjuar fare krismën. Hodha sytë, por nuk pashë asgjë. “Më paska ikë”, thashë i tmerruar. Vrapova me tërë forcën deri atje ku kishte qenë drenusha pak minuta më parë. Vështrova rreth e rrotull, asnjë gjurmë, asnjë pikë gjaku. Pashë pushkën: fishekun e kisha në tytë. “Më paska ikë”, thashë sërish, me njëfarë lehtësimi, por nuk doja ta besoja. Nuk e di a më dëgjoi Tali, apo as ai nuk ishte?
”Kush të ka ikë Istref?”, tha Tali, krejtësisht i hutuar.
”Nuk e di a më iku, a e vrava. Nëse e shikon, më duket se më iku, por nëse e ndien, më duket se e vrava”, i thashë.
”Qy, qy! Po ti, a e pe, si e pe?”, pyeti ai.
”Këtu isha, ja këtu, kur e pashë se ra në pritë”; nuk i tregova se si pata dyshuar se mos unë rashë në pritë. “Eja këtu Tal, eja dhe nga këtu ec kështu siç je në këtë drejtim njëzet hapa, saktësisht, hiç më pak, as ma shumë, njëzet. Ajo ishte aty ku je ti, e pashë, mirë e pashë. Unë isha këtu, pikërisht këtu. E hoqa pushkën dhe e mora në thumb”, i tregova Talit fije e për pe dhe e drejtova pushkën andej, ku tash ishte Tali dhe ai bërtiti:
”Ej, nuk jam unë drenusha, o i çmendur! Hiqe atë pushkë!”.
I tregova pastaj si më kishin kapur të dridhurat dhe isha pozicionuar në gju, si më kishte shtrënguar kraharori, si isha shtrirë, si kisha ngurruar se ku duhej qëlluar preja, si më iku, por që unë mendoja – dhe nuk e di pse mendoja – që e kisha vrarë.
”Nuk e di Tal, ndoshta e vrava, se e kisha gjatë gjithë kohës në thumb”, i tregoja Talit, duke e ngritur gjithnjë pushkën drejt, andej nga më parë ndodhej gjahu im.
Befas u dëgjua një krismë pushke dhe një britmë.
”Më vrave, o i çmendur!”, tha Tali dhe u shtri përdhe.
Që britma ishte e Talit e kuptova, por jo se nga erdhi krisma e pushkës. Nuk e pashë pushkën time, siç pata bërë më herët, kur dyshoja në e kisha vrarë drenushën, por një zë i trishtueshëm se nga më doli:
”E vrava, e vrava”, po thosha. “E dija se e vrava”, thashë me vete, “por kë?”.
Vërtet gjërat m’u bënë tym dhe nuk po dija për kë po flisja, për gjahun apo për Talin. Vetëm kur u kthjellova disi dhe pashë Talin shtrirë përtokë, vrapova drejt tij.
”Tal, Tal, çfarë ndodhi? A je gjallë, kush shtiu? Nga erdhi ajo krismë?”, i thashë duke e ngritur dhe kontrolluar mos ishte plagosur. Nuk i dukej gjëkundi ndonjë njollë gjaku. Vërtet, çka kishte ndodhur, kush shtiu, mbi kë shtiu?
”Nuk shtive ti?”, pyeti Tali.
”Jo”, i thashë. Vërtet, as kësaj radhe nuk e kisha ngehur unë gishtin.
”Nuk i dihet, në mal jemi, gjahtarë jemi, gjithmonë dikush ik e dikush ndjek”, tha Tali, ndërsa po e merrte veten.
”Po, po, në mal jemi”, i thashë. “Po qysh me dalë nga mali se!”, këto fjalët e fundit nuk i thashë me zë të lartë, që mos të më dëgjonte ai.
Tali erdhi e u mërdhez:
”Unë nuk erdha për të parë çfarë gjuetari je, as që të më vrasësh”, tha, pasi u sigurua që nuk kishte ndonjë plagë në trup.
Tali nuk bëri më asnjë pyetje rreth gjahut. Dikur tha se atë e kishte dërguar shoqata e gjuetarëve për të kërkuar nga unë që t’ia liroja Bekës atë pjesë të malit që ia kisha zënë. M’u kujtua se ia pata marrë krejt Lugun e Çelisë, Rrafshin e Lejthisë e deri te Balçaku, ku i pata thënë se mund të dilte për gjah.
”Gjahtarët duan që këtë punë ta diskutojmë, të bëjmë një takim, ku ti duhet të pajtohesh me këtë”, tha Tali.
”Po”, thashë, “edhe unë pajtohem që ta diskutoni, por… bëni çka bëni e malin lërmani mua”, ia ktheva, duke i lënë të kuptojë se nuk isha i gatshëm të merresha më shumë me këtë punë. U nguta t’ia thosha Talit të gjitha që ta largoja sa më parë dhe t’i kthehesha edhe njëherë drenushës. Nuk më interesonte më mali, takimi i gjahtarëve, Beka, dreqi e i biri.
Tali iku. Mbeta vetëm, me pushkë në dorë dhe me gjithë shqetësimet që m’i solli dita, por edhe me një kënaqësi që do ta mbaja në shpirt. E kuptova se pesha e rëndë nuk ishte te hapësira e madhe e malit që ia kisha rrëmbyer Bekës, por tek ajo që po bëja. U ktheva edhe njëherë aty ku ia kisha zënë pritën drenushës. Ku mund të ishte ajo? Çuditërisht, skena nuk po më shqitej nga sytë; po më gllabëronte. Kisha humbur prenë time! Ndihesha shumë i lodhur dhe pamja filloi të më mjegullohej.
Teksa po kthehesha, ndesha Lekën. I qava hall.
”A ishte gjahu yt?”, më pyeti ai.
”Po”, thashë.
”Dhe ti e vrave?”, ma ktheu i habitur.
”Jo… po… po mendoj se e vrava”, belbëzova.
Ai më mati në sy dhe, pasi hezitoi pak, tha:
”Edhe Beka e kishte plagosur një drenushë. Ky as që e kishte ndjekur… i kishte shkuar në pritë si hutit në zguer. Tha se ishte e vogël e s’kishe çfarë të hajë në të…”.
”Aaaaa! A Beka, a?”, më mbeti goja hapur nga habia dhe kërceva: ”Por… ka qenë gjahu im”, më kumboi zëri im deri larg.
Leka vuri re se humba e fytyra m’u starrakuq. Zëri po më dridhej, por Leka nuk më la kohë të flisja më tej:
”Ai i ka zënë pritën, ai e ka vra, ai e ka marrë, i tij është gjahu”, tha dhe u pa se nuk po e kuptonte fare shqetësimin tim.
Po provoja ta kuptoja Lekën dhe shpjegimin e tij – e kisha ndjekur gjahun aq gjatë pa e vrarë dhe sot; kur e kisha për një kohë të gjatë në shënjestër, nuk e kisha qëlluar. Po ç’faj kisha unë që ajo nuk ishte dukur askund dje dhe ishte shfaqur sot te Balçaku i Bekës?! Sot ishte gjahu im; kishte rënë në pritë në malin tim, kishte ikur nga prita ime dhe ishte vrarë nga mendja ime.
Ia thashë Lekës:
”Do ta vras, po të them se do ta vras Bekën. Nuk do lejoj të ma marrë gjahun. Ajo është e imja”, i thashë Lekës dhe desha të iki, por ai më ndaloi.
”Prit”, tha dhe pa nga preja e tij. Leka kishte vra një alamet dreri, dy lepuj, një ketër dhe një grumbull thëllëzash. Kishte bërë kërdinë. Kur dëgjoi fjalët e mia të forta, Leka nisi të bëhej zemërgjerë e më mbajti nga krahu:
”Prit, burrë! Qe, merri që të gjitha! Merr çfarë të duash, veç mos bëj ndonjë budallaki!”.
”Prit?! Po ai e kishte dërguar sot Talin mësit me ma kërkue malin që ia kam marrë! Veçse tani, jo vetëm drenushën e malin, por do t’ia marr me shtëpi, me tesh e me kotesh dhe do ta vras si qen!”, i thashë Lekës si pa të keq.
Fill pas këtyre fjalëve, iu rrasa Bekës në dyer të shtëpisë; e thirra të dilte, por nuk doli. Pastaj i rashë rrotull shtëpisë, të shihja ku e kishte fshehur drenushën. Isha i vendosur ta qëndisja llovaçkë sapo ta shihja. Dyert ishin të mbyllura dhe heshtje varri mbretëronte në çdo kënd të shtëpisë së tij. Tërë natën bëra rojë, tërë natën më shfaqej para syve drenusha, gjahu im. A ishte gjallë, a lëngonte, ku e kishte futur Beka?
Të nesërmen i shkova në shtëpi Lekës dhe i thashë të shkonte te Beka e t’i thoshte se drenusha që kishte plagosur ishte gjahu im; kishte ikur nga prita ime dhe nga mali im. “Dua të ma kthejë, ndryshe veç në hiftë ku a kanë!”. I thashë që isha shumë i vendosur, ndaj ta maste mirë. Lekës nuk i erdhi mirë për fjalët e mia, por megjithatë shkoi.
Unë u ktheva për në shtëpi. Rruga ishte e shkretë, vetëm ndonjë kalimtar i rastit që nxitonte dhe aty-këtu ndonjë fëmijë që vraponte pas kushedi se çfarë. Kur mbarrrita pranë shtëpisë, një mace kaloi në anën tjetër të rrugës, që mos të ndeshej në mua. Këmbët mezi po më mbanin nga uria dhe vetëm atëherë u kujtova që prej gati dy ditësh nuk kisha futur gjë në gojë. Kur hyra brenda, nuk dija a të shtrihesha, a të haja. Mendja më rrinte gjithnjë te Beka.
Nuk shkoi as një orë dhe Leka u kthye. E kishte takuar Bekën dhe ia kishte përcjellë fjalët e mia pikë e për pe. Beka e kishte dëgjuar pa interes dhe i kishte thënë se nuk mundej me më dhanë diçka që s’ishte imja. Isha unë ai që dhunshëm ia kisha zapue malin e tij dhe duhej t’ia ktheja. Madje, ai as nuk i kishte treguar fare se çfarë kishte bërë me drenushën dhe as ku e kishte futur.
”E çka tash?”, ia prita.
”Asgjë”, tha ai. “Çfarë të duhet një drenushë e plagosur? Ndoshta ajo kurrë nuk do të mund të shërohet dhe të shtojë mish”, tha Leka.
Unë bërtita: “Ajo është drenusha ime dhe pikë”.
Edhe ai e çoi zërin: ”A nuk mund ta harrosh një drenushë të dërmuar nga plumbat, dreqi e marrtë?”.
”Jo, nuk mundem!”.
”Edhe sikur ai ta ketë vrarë… apo ajo të ketë mbaruar tani?”.
”Edhe ashtu”.
”Si është e mundur?”, pyeti ai me gjysmë zëri.
”Paj, ti po më pyet e unë po përgjigjem”, ia ktheva edhe unë me gjysmë zëri.
Leka heshti pak dhe pastaj sërish u përpoq që të më bindte se duhej që njëherë e përgjithmonë ta harroja atë drenushë të gozhduar nga plumbat. Vetëm e dëgjoja. Dikur iku dhe shtëpia ra në heshtje.
Po ndihesha si i humbur. Doja që Leka të kish ndenjur akoma, edhe pse isha i sigurt se nuk do të mund të ma largonte shqetësimin. Po sikur t’i shkoja Lekës prapë në shtëpi e të provoja t’ia qaja sërish hallin? E kotë! Edhe po t’i lutesha, kot. Po sikur të shkoja te Tali? Mbase ai do ishte një zgjidhje më e mirë. Ai më kish folur për vendimin e gjahtarëve. Do t’i thosha se do pajtohesha që Bekës t’ia ktheja malin, por me kusht që ai së pari të ma kthente drenushën. ”Fantastike”, thashë me vete. “Si nuk më ishte kujtuar më herët? Çfarë po prisja?”.
Sakaq e pashë vetën para Talit.
”Tal, duhet të shkosh te Beka e t’i thuash të ma kthejë gjahun”, i thashë.
”Punë që s’bëhet”, ma ktheu i habitur nga lutja ime.
”Tal, duhet ta bësh këtë për mua! Kurrë nuk kam kërkuar gjë prej teje!”, i thashë.
Ai u mëdysh dhe pastaj foli:
“E kotë, ai nuk do dëgjojë. Ti e di se ai është inatosur me ty. Ti nuk i dhe përgjigje për malin e tij. Si do të mund ta bind që ta kthejë gjahun, kur, tekefundit, gjahu është i tij? Pastaj, çfarë të duhet një drenushë e lodhur, që është, apo s’është ende gjallë? Ke gjah sa të duash, mali gjanegat. Shpresoj që nuk ke mbetur në këtë gjah…”.
Tash u dorëzova dhe iu përgjërova Talit:
”Tal, bëje për hatrin tim! Mos thuaj jo! Lute, Tal, lute për mua! Të lutem, Tal, bëje këtë! Ki mëshirë për mua! Nuk po mundem, Tal, pa të. Shko, Tal dhe lutju, lutju deri në përgjërim!”.
Tali më dëgjonte i hutuar. Edhe vetë po habitesha me veten.
”Të lutem, Tal, shko vetëm një herë dhe thuaji…”, këtu u mendova pak, pastaj i thashë: “Thuaji se do t’ia kthej malin, vetëm të më kthejë drenushën time!”.
Tali më vështroi me dhembshuri, mendoi pak dhe tha:
”Por… edhe kështu ai mund të mos pranojë, sepse, ç’është e vërteta, mali ka qenë i tij. Nuk mund t’i japësh diçka që nuk është jotja. Nuk besoj se do të më dëgjojë, madje mund të acarohet edhe më shumë.”, tha ai.
”Shko Tal! Amani të qoftë shko, vetëm shko, se po ia kthej malin e tij dhe po ia fal edhe krejt malin tim. A po më kupton Tal? Edhe krejt malin tim!”, i thashë.
”Ti je çmendur, po, për besë, ti je çmendur!”, tha dhe kapi kokën me duar.
”Jo, nuk jam çmendur, por nuk mundem pa gjahun tim. A më kuptove Tal? Shko, të lutem, dhe lutju, thuaj se krejt malin po ia fal. Po ia fal edhe arën te përroi, që e ka në megjë. Edhe livadhin. Edhe atë po ia fal!”, i thashë.
Ai u habit edhe më shumë. Më vështroi si gjynah dhe pëshpëriti:
”Paska luejtë, i shkreti!”.
Atëherë e qita edhe një fjalë:
”Ty po ta fal pushkën, Tal”, i thashë.
”Pushkën!”, bërtiti.
Më në fund u bind se e kisha me gjithë mend. Tha se do shkonte dhe do t’i lutej… do t’i lutej e lutej…
Ai u nis sokakut të Bekës e unë thashë me vete:
”E vrava, më në fund! Për besë, e vrava! Kjo është vrasja ime!”.
Dje, drenusha ra në pritë. Ndoshta edhe unë!

Similar Posts: