fbpx Press "Enter" to skip to content

Mehmet ELEZI: Velëza

1.
Vajza e recepsionit përshëndeti Grüss Gott me zë të avullimtë. “Ju kërkojnë”, tha dhe uli telefonin. Mund të thuhet se qemë miqësuar. Nata e shtatë në atë hotel të vogël, me stil alpin. Në njërin krah liqeni, në tjetrin një pishnajë e mbyllët, që nuk i shihej fundi.
Ajo s’e fshehu habinë që u gjeta aq shpejt në holl. Diçka i lëvizi nëpër sy, një zog çau cuklat e bardha të mjegullës nëpër shelgjet e lumit.
-Lanë këtë pako për ju.
Buzëqeshi dhe lëshoi sytë nga porta ballore. Njeriu i pakos po tërhiqte pas vetes flegrën e derës. Dukej diku tek të dyzetat. I zeshkët, me flokë të rralluar, me vështrim të pafajshëm keci. Bash siç e kisha përfytyruar atë ditë të shoqin e R-së.

Kishim dalë prej shtëpisë muze të Mozartit. Asaj i mbetën sytë te një pallto e zezë në vitrinë.
-Sa e bukur për …shvilin, – tha.
Rrokjet e para të emrit s’i mora vesh. Në fakt, gjykuar nga prapashtesa, duhej të ishte mbiemri. Eshtë im shoq, sqaroi. Në qytetin tonë bën ftohtë. I duhet një pallto e trashë.
-Sa të vështirë i keni emrat.
Ajo rrudhi krahët.
-Emri yt është tepër i gjatë. Po ta shqiptoj të tërin, më duket se nuk mbërrij kurrë tek ti.
-Edhe ti ke emër të ngatërruar, – tha.
-Të parët e mi kanë pasur emra njërrokësh.

Këqyra prapë kah porta. Ai që mbylli derën nuk qe burri tek të dyzetat. Qe ndonja tetëdhjetë vjeç. Me pallto të zezë, si ajo në vitrinë skaj shtëpisë së Mozartit. Dhe me të njëjtët sy të pafajshëm keci. Mos po më bëjnë sytë? Në fëmini kam pasë dëgjuar për një shenjt, që i provokon njerëzit. Shfaqet në derë, ku si lypës, ku si plak i verbët a si fëmijë jetim. Lyp me bujtë një natë a me i falë diçka dhe zhduket, shndërrohet në tjetërkënd. A thua të moçmit kanë pasur të drejtë në disa këndvështrime për botën? Linin shumë mundësi çelë. Fundja truri njerëzor duket farë kungulli krahasuar me pafundësinë e gjithësisë, me misteret e saj. Apo jo more pla…? Në vend të shpatullave të mbledhura të tetëdhjetëvjeçarit me vështrim keci, qe një fëmijë katër-pesëvjeçar. E la derën çelë dhe u nis me çapa të vegjël, të shpejtë. Një krrelë flokësh i rrëzohej mbi syrin e djathtë. Siç i rrëzohet R-së. O Zot, a thua jam jerm?
Pakoja qe fare e vogël.
-Eshtë mirë kur ju kujtojnë, – buzëqeshi vajza e recepsionit. Krahët e zogut çanë cuklat e bardha të mjegullës së lumit, vezulluan nëpër shelgjishtet e syve të saj.
Oborri matanë xhamit të derës kryesore dukej i shkretë. I shtruar me borë të rrahur. Rob i gjallë nuk shihej. Një makinë smart mori kthesën, duke u rrotulluar ngutshëm në oborr, dhe humbi si ketër mes pishash nën borë.

2.
R-ja qe larguar një natë më parë. E dija se nuk është, megjithatë e lypja me sy në pushimet mes seancave të konferencës, nëpër holl dhe te bari ku treshja britanike, më duket qenë skocezë, ia thekatnin whisky deri pas mesnate, duke folur e qeshur kumbueshëm. Një hop m’u duk se e pashë nën lakun e portës që çon te posta, duke ngjitur shkallët me vrap. Ja xhupi i shkurtë prej çuni, me qafëz gëzofi. Jo. Qe Xheni, një vajzë nga Teksasi, që më përshëndet gjithë mirësjellje. I shmangem me kujdes përballjes me të ngaqë flet në dialekt – si me pasë një patate në gojë, tha dikush shprehjen e njohur – mezi e marr vesh. R-ja dhe unë flisnim të njëjtën anglishte, të mësuar copa-copa nëpër kurse pas shembjes së Murit të Berlinit dhe kuptoheshim për bukuri.
Natën e mbrame u takuam në oborr.
-Shkojmë në bierstube? – tha pa më përshëndetur. Atje vallëzohet.
-Ndoshta pak më vonë? Mund të fillojmë me një shëtitje nëpër borë.
Futi qafën thellë në xhup dhe morëm kah liqeni.
-Mirë që nuk shkuam në bierstube, – tha. – M’u duk se pashë atë tullacin duke hyrë.
-Atë që lavdëron coca-colën dhe pi birrë?
-Pasi të kesh kaluar dyzet ura s’ka më tradhti bashkëshortore, çdo mëkat është larë, thotë. Asaj estonezes ia thotë dhjetë herë në ditë. T’i ngul sytë paturpësisht. Thjesht i pakëndshëm.
-E dëgjova një natë. Sipas tij, qenka thënie arabe.
Ajo u ndal.
-Liqeni të shti tutën. I frigueshëm.
-Liqeni po fle si engjëll, nën mbulesë akulli, mbi të borë. Mund të shëtisim mbi të.
Rrembi i flokëve iu rrëzua mbi syrin e djathtë. Prej matanë rrembit, si nëpër grykë lumi, erdhi një ushtimë.
-S’të kuptoj kur mahitesh e kur e ke përnjëmend.
Në një shkam të gjatë druri, të ngjashëm me ndenjëset e krejt lulishteve të botës, bora e saporënë naltësohej mbi një pëllëmbë. Bregu qe shkëmbor. Katër-pesë shkallë betoni zbrisnin në fushëtirën e bardhë të liqenit. Mbi brigjet në të majtë përvijohej venitshëm spikama e një kodre, me pisha krahëlëshuara prej borës. Mes tyre një kullë gotike e hollë, ngjyrë mjegulle. Herë pas here rigonte hënë. Breronte edhe drita e largët e qytetit.
-E tmerrshme, – tha R-ja. – Dikush ka zbritur shkallëve.
-Ç’ka të tmerrshme?
-I sheh gjurmët?
-Në vendlindjen time është një liqen akullnajor. Kur bën acar, ngrin. Përkrye tij shkonin fshatarët me saje, ngarkuar me dru.
-Nuk jeni vend i ngrohtë, mesdhetar?
-I kemi të dyja. Edhe bjeshkët me borë.
-Si e hetoni se akulli mban, si kanadezët? Kanadezët e matin. Kur trashësia e akullit kalon njëzet centimetër…
-Për ne e mat tjetërkush. Nëse mbi akull ka fërkema dhelprash, mbi të mund të kalojë një kamion i rëndë.
-Këtu ka zbritur dikush. Ja një gjurmë, dy, tri. I vëren? Po i mbulon bora.
Nuk po shquaja gjë.
-Të pengojnë këto, – tha duke m’i hequr syzet. – Kur ne pinim verë, ai ka rënë në liqen!
-Pse patjetër ka rënë? Thjesht ka ecur mbi akull.
-Ka ecur! Ku janë gjurmët e kthimit? – u drodh dhe më kapi te bërryli. Ia ndjeva erëmirën e flokëve. Një… rënkim. E dëgjon?
Rënkim në thellësi të ujërave! Në atë natë bore!
-Eshtë jehona e biershtubes. Atje vallëzojnë.
Në fytyrë m’u përplas ushtima e përroit, që derdhej pas rrembit të flokëve mbi syrin e djathtë.
-Dikush është mbytur. Po jep shpirt atje thellë!
-Në qoftë mbytur, gjithçka ka mbaruar. Nuk mund të rënkojë më.
-Ke zemër apo s’ke, që flet kështu?
-Shkojmë në biershtube.
-Mbase ke të drejtë, – tha pas një imte, duke mbledhur duart në parzëm. Kjo gjamë s’i përket një trupi. I përket një shpirti.
-Ky shpirt i shqetësuar je ti, R. Mos të ka ndodhur diçka?
Retë u çanë diku dhe një rreze hëne praroi bregun me një pjesë të sipërfaqes së liqenit. Disa hapa larg bregut, mbi ujërat e ngrira, nxinte një send. Kësaj here e vura re unë, R-ja nuk po ndihej. Një njollë e errët mbi ujëra, diçka si kokë kaçurrele. A thua dikush është mbytur? Domethënë është përpirë deri në supe, deri në fyt, në vetulla, mbase po e përthith përfundimisht humnera, ai rreket me u kapë në akull, duart i rrëshqasin, sipër ujërave është bashka e rëndë, e dendur e flokëve?
Preka flokët e mi, si për t’u bindur se i mbyturi nuk jam unë. Kripi m’u duk i kërleshur. Hygoi ka një skicë për dikë që e thith rëra e qullët. Sa më fort përpëlitet me dalë krye saj, aq më poshtë shkon, rëra përparon qetësisht, pa zhurmë, plot siguri në vendimin mizor. Rëra i ngjitet deri në mjekër. Te buza e poshtme. I mbushet goja. Buza e sipërme zhduket. Nëpër të fundmet dritare lidhjeje me jetën, nëpër sytë e çelur, vërshon qullnaja e kokrrizët. Mbeten flokët që i trazon era gjithnjë e më pak, sepse edhe ato shkurtohen, përpihen e fundohen në barkun e përbindëshit pa masë.
-Të pëlqen Hygoi?
-Ajo balada për të bijën e mbytur në liqen…
Ende nuk po thotë gjë për kryet që nxin mbi ujërat e ngrira. Do të jetë çufërr ujore. Ndonjë tip shelgu.
-Po Lermontovi?
Bjeljejet parus adinoki
-Këtë poezi e mbaj mend edhe unë. Velëza. Më pëlqen shumë, për sfidën.
-Di rusisht ti?
-Kam mësuar në shkollë. E kam harruar krejt.
-Nuk e duroj atë rënkim. Vjen humbtas, sikur kanë shti në dhe një grua të gjallë. Është zgjuar papritmas dhe e sheh veten ndërmjet të vdekurve.
-Kemi një legjendë…
Ma zë gojën me dorë. E marr me mend. Mos ma thuaj.
Ia kthejmë shpinën liqenit, duke ecur pranë e pranë. Bora nis me reshë me fjolla të rënda. Rruga prin përmidis pyllit. Pylli është i thellë, i errët, rruga e ngushtë. Kohë pas kohe turfullon ndonjë veturë e vonuar. Te kthesa kapsallit sytë e përgjumur një semafor pa tru.
Rruga ngjitet në qafë, prej aty zbret tek ura, pastaj tuneli. Tuneli ndriçohet me dritë natyrore. Si the? Po, është hapur para se me u zbulue elektriciteti. Përshkon shkëmbin përfund kështjellës dhe del në zemër të qytetit. Për një çerek ore.
-Çerek ore në këmbë?
-Çerek nate, desha të them. Sonte është kaq bukur.
“Kujdes, sipërfaqe rrëshqitëse, nën borë ka akull!”, paralajmëron një tabelë e mënjanuar, fshehur nën parukë të bardhë. Punëtorët e mirëmbajtjes kanë hedhur guralecë të thërrmuar, mos me rrëshqitë. Ndihen nën këpucë, si kokrra drithi.
Një shtëpi e fildishtë ka zënë pritë mes pyllit. Arkitekti e ka ndriçuar mjeshtërisht, drita guf së brendshmi në trajtë avulli, del prej poreve të saj. Nga muret, nga ballkonet, nga dera e mbyllur. Në oborr naltësohet një ah i moçëm. Përmes degëve të ahut dhe hejve të akullit në strehë spikatin perdet e dritareve, thurur me grep, si dikur te ne. Ndriçimi i ngrohtë, intim të kujton një grua, që zhvishet mbrapa një spërvjerre gjysmë të tejdukshme.
-Si shtëpi përrallash, – thotë R-ja.
Një qen sa një mëzat leh shpërthyeshëm, gjuhet mbi hekurat e përdredhur të derës së oborrit. Mbi krye na shkundet një truç bore. R-ja ngjeshet trembshëm tek unë.
-Kjo e lehur mund të kish rrëzuar një ortek.
-Ikim.
Ia ndieva zemrën kah i përpëlitej pranë simes.
-Lehu e dha kushtrimin, rrëzoi borën prej degëve, nuk ndihet më. Malësorët kështu i shembin rrungajat dhe kalojnë të sigurt. Gjuajnë malin me pushkë.
-Po kur s’kanë pushkë?
-Ku lëvizet pa armë në male!
-Ne të dy s’kemi armë.
-Ne të dy nuk jemi në mal.
-Po nëse do të ishim?
-Do të të ngrija hopa dhe do t’ia këpusja vikamës, me u ça qielli. Do të shembeshin të gjitha borërat. Edhe ato një mijë vjeçe. Do të ndiqnim shoqi-shoqin përmbi to. Ku do të shkelte këmba jonë, do të shkrinin.
Papritmas kërcen mbrapa. Bashkon gishtin e madh me gishtin tregues ndërmjet vetullave, mshel sytë.
-Po më merren mendtë. Ai rënkimi.
-S’ke fjetur mirë.
-Nga e di se s’kam fjetur mirë?
Floku mbi syrin e djathtë përpëlitet, përroi matanë tij shungullon. Ndiej stërpikët në fytyrë.
-Thjesht hamendësova. Ashtu kot.
Një dorë e hollë hap përgjysmë derën e ballkonit në kat të dytë të shtëpisë së përrallave. Një vajzushe matet me dalë, ndërron mendje dhe e mbyll. Ballkoni është i veshur me dru të gdhendur, ngjyrë mjalti.
-Atje është dy pas mesnate, – tha R-ja.
-Në Tiranë kemi të njëjtën orë, si këtu.
-Atje të tërë flenë. Im bir mbase jo. Kur mungoj unë, bën ojna.
-Me kë fle djali?
-Me të atin.
-Mbi syrin e djathtë do t’i ketë rënë një rremb flokësh të dredhur.
I jep kresë pas, me largue krrelën prej syrit të djathtë.
-Sapo i mbushi katër vjet.
Te këmbët na frenon një veturë. Në kundërshtim me natyrën e këtyre njerëzve përgjithësisht të ftohtë, grahësi bën me shenjë, “urdhëroni”. “Jo, faleminderit, danke schön”.
Tunelin e kalojmë nën kalamendjen e dritave të shitoreve të vogla me reklama të papërfillshme, që pulitin sytë në dy anët e tij. Qyteti është thuajse i heshtur. Frymëmarrjen e ka të lehtë, si fëmijë. Krejt i përgjumur. As në verë nuk bën jetë nate.
-Ja ku doli Moxarti, po e prisja, – tha R-ja. – Herën tjetër mezi e gjetëm. Dhe qe ditë.
Moxarti i mëshon harkut të violinës, bronzi fërgëllon. Flokë tingëllues bore mbushin pentagramet që lundrojnë nëpër ajër.
-Është e njëmendtë se ka qenë mason?
-E di si ka lindur kjo fjalë?
-Pak a shumë. Shtypi ynë shkruan shpesh për masonerinë. E teprojnë më duket. Teoritë konspirative shesin gazeta.
-Mbase.
-Çfarë mbase?
-Mbase ka qenë mason, ç’rëndësi ka. Gjeniu është gjeni. Rri aty, t’ju bëj një foto të dyve.
-Të dyve, me kë?
-Yt shoq nuk bëhet xheloz për Moxartin, apo jo?
-Ky nuk është Moxarti!
-Isha këtë verë në Vjenë, shëtisja përskaj shtatores së tij në park. Çdo mbrëmje dikush i vinte dy gjethe bliri te supi. Vetëm dy.
Ajo ngul këmbë, nuk është Mozarti. Eshtë klithmë.
-Klithmë e kujt?
-Nuk e di. Atje qe rënkim, këtu u bë klithmë.
Ma mbërthen pullën e epërme të xhupit dhe ma ngjesh shallin në grykë.
-Bëjmë një foto bashkë, të dy.
Pesëdhjetë hapa më tej shfaqet një çift i moshuar, ecin duke u mbajtur te njëri-tjetri, nën një çadër të madhe me reklamën e një hoteli të njohur. Afrohen duke i hedhur hapat me energji. Ku paskeni qenë kaq vonë, në këtë moshë?
-U themi atyre të na e shkrepin.
-Jua shkrep unë, – thotë shtatorja.
-Ti mos e lësho violinën.
-Jo, nuk e lëshoj.
R-ja m’i shpupuris flokët.
-T’i ka shtruar bora, nuk më pëlqejnë kështu. Ditën e parë i kishe rebele.
Një ulurimë e çartur ujku më shtyn drejt saj.
R., ku je? Ç’u bëre, R., ku humbe?
Violina e Mozartit dridhet. Luan një rekuiem.
R., ku shkove moj velëz, andej nga Bajkali? Jo, nga Deti i Zi. Bjeljejet parus adinoki. Zbardhëllon velëz e vetmuar. Nuk qenke e vetmuar. Po velëzoni të tre. Yt bir të fle në prehër. Pranë jush i treti, me vështrim të pafajshëm keci, ju mbështjell me pallto të bukur, të zezë.

3.
E hap pakon, nëpër gishtat më rrotullohet një kristal vezak, i nxehtë. Ajri mbushet me erëmirën e flokëve të R-së.
-Duket si lot! – thotë vajza e recepsionit.
Cuklat e mjegullës nëpër shelgjishtet e lumit ia trazon një fluturim zogu.
-Mbase.
Kthej një konjak te bari dhe lëshohem në oborr me turfullimë. Veriu rrëshqet me patina mbi liqen. Me një të qarë vetmitare, të hollë, të ndrojtur. E vërvit kokrrën vezake, të tejdukshme, aq fort sa më kërcet shpatulla. Kristali piskat, bie diku mbi sipërfaqen e bardhë. Nëpër birën e çelur shpërthen një shatërvan avulli. Dhe ai rënkimi i mbytur, për të cilin ajo nguli këmbë fort, merr frymë i çliruar. Rënkim apo ofshamë e thellë, vuajtje e brendshme, që lehtësohet duke u shpërhapur në ajër?
Po njolla e errët, kokë kaçurrele që po mbytej mes ujërave, që e pashë vetëm unë?
Dora më shkon te flokët. Qenkam këtu.

(Shkëputur nga libri me tregime “Vajza pa numër telefoni”)

error: Content is protected !!