Press "Enter" to skip to content

Durim TAÇI: Të vësh një emër (“Extra Time”)

196Shares

Arkivolin e kanë vënë në një mjedis brenda spitalit. Gruaja jote, tanimë e sfilitur, rri ulur me duart në prehër. Çohet befas dhe përshëndet një vajzë të re. Është shumë e bukur. Ti do ta pyesësh kush është, edhe pse ndonjë ide e mjegullt të vjen në kokë, të duket se e ke parë në ndonjë fotografi. Ndjek Almën që qesh, për herë të parë, bëhesh edhe më kureshtar. Do ta dish kush është.
“Ta them më vonë”, të pëshpërit, sapo vajza zhvendoset duke parë foton e Atisit.
Arkivolin e keni mbajtur të mbyllur. Alma i afrohet dhe flet me të edhe disa minuta, pastaj e shoqëron jashtë.
Ti je i zënë me shokët e skuadrës së futbollit, që sapo hyjnë në dhomën e homazheve. Mister Samperizi, që e ka marrë gjithmonë me vete Atisin në skuadrat që ka trajnuar, pastaj djemtë me radhë. Ke përshtypjen se midis tyre do të jetë edhe Atisi. Kjo përshtypje do të jetë më e fortë në turnetë që do të organizohen në kujtim të tij, shtatë, vit pas viti. Po, se kur shikoje që miqtë e tij formonin skuadrën: Simone, Beni, Nikolo, Kristian, Çiço, Andrea, Kole, Robi, habiteshe përse Atisi nuk ishte me ta.
Sapo dalin futbollistët, të afrohet Alma me një buzëqeshje.
“Nuk e njohe?”
“Atë vajzën? Jo.”
“Vathët. Të kujtohen vathët!”
“Ah, vathët!”
Alma gjen një palë vathë të bardhë mbi komodinën e saj. Është e bindur se nuk janë të vetat. Të thërret, t’i tregon dhe ti habitesh përse po të kërkon shpjegime. Në fakt, ka të drejtë. Një grua tjetër ka fjetur në shtratin tuaj martesor në vend të saj, pastaj ka ikur, por ka harruar aty vathët. Ti i thua të mendohet një herë, mbase ka harruar që janë të vetat. Alma nxehet keq.
“Ah! Qenkan të miat! Ti nuk i mbakërke mend ato pak stoli që kam unë!”
“Po, dëgjo Alma! Qetësohu njëherë! A nuk ishim bashkë me pushime këtë javë?!”
Ajo sillet e hutuar nëpër dhomë. Nga brenda, nga dhoma tjetër e gjumit, vjen një e qeshur. Është Atisi. Alma vrapon drejt tij. Duket e nxehur, por e gajasura e tij e zbut ngadalë. Merret vesh. Është ai që ka fjetur në shtratin tuaj me një vajzë gjatë kohës që ishit me pushime.
Ditën e fundit e keni sjellë arkivolin në shtëpi. Ngulmuat që ta kishit këtu një natë përpara, për të respektuar traditën tuaj: varrimi të nisë nga shtëpia e jo nga një spital.
‘Një mijë njerëz ndjekin funeralin e Atisit’, është titulli i një prej gazetave lokale. Tani ty të vjen në mend miti, ceremonitë për hir të perëndisë Atis në Romën e lashtë.
Atë çast je pranë Almës.
“Sa trim!”, thua.
“Trim?”, vrenjtet ajo. “Çfarë trimërie ka këtu?”
Nuk di të përgjigjesh. Nuk e kupton as vetë çfarë të shtyn të nxjerrësh atë fjalë nga goja. Mbase ngaqë vëren shumë fytyra të frikësuara. Në fakt, njerëzit nuk arrijnë të përçojnë diçka që të ngushëllon vërtet. I shikon si shumë të terrorizuar. Gjen forcë vetëm kur vëren makinën përpara me arkivolin. Është vdekja që të jep forcë.
“Sa trim!”, përsërit ti dhe Alma të bën shenjë të qepësh gojën.
Ka shumë dritë në këtë ditë tetori. Hyni në kishë. Nuk dëgjon asgjë, asnjë fjalë nga ato që thotë prifti. Të vjen në mend një bisedë e ndonjë viti më parë.
“Çfarë po përkthen babi?”
“Asgjë, librin e radhës!”
“A mund ta shikoj?”
“Po çfarë ka për të parë këtu?”
“Librin pra, atë që po përkthen.”
“Merre!”
“Çfarë ke? Duket sikur fshihesh! E kam një ide se ku e ke hallin. A e di?”
“Çfarë ka për të fshehur këtu! Po përkthej një libër të trashë, që do të na sjellë ca pare në shtëpi. Shkojmë për pushime ku të duam këtë verë.”
“Mos e vrit shumë mendjen babi!”
“Për çfarë?”
“E kam parë që është një fjalor mitologjik!”
Yt bir largohet. Ti hap fjalorin dhe shikon që faqja është palosur tek zëri “Attis”. Është emri i tij, diferencën e bën një “t’ e hequr, pasi në shqip nuk ekzistojnë germat dyshe. ‘Për çfarë nuk duhet të mërzitem?’, pyet veten, pastaj çohesh të pyesësh Atisin, të kuptosh se ku e ka fjalën, por nuk ia del në kohë; dëgjon zhurmën e ashensorit që zbret. Yt bir ka shkuar në stërvitje.
Përqendrohesh te fjalori. Ke arritur të përkthesh gjysmën e tekstit dhe e kupton që ke të bësh me një punë dyfish të vështirë: ti nuk po përkthen thjesht fjalë, po kërkon të transportosh mite nga një gjuhë në tjetrën.
‘Kush ta ketë palosur këtë faqe?’, pyet, se e di që nuk e ke bërë vetë. Atisi. E ka lexuar dhe e ka palosur. Përse? Kureshtje. Emri i tij është i lidhur me mitin e Atisit. Do ta mbyllësh aty, nuk të pëlqen ta çelësh portëzën e vërtetë të shqetësimit, që në të vërtetë është një marrëzi. E megjithatë, nuk e ke përkthyer ende këtë zë. Po, është absurde! Ke frikë! Ulu përktheje. Tani. Përse të mos e bësh?
Lexon edhe një herë në fjalor zërin “Attis”.
Atisi ishte një bari i ri… Bari? Nuk të kishte shkuar mendja më parë, thjesht, nuk ishe përqendruar mbi këtë fakt. Yt atë, gjyshi Zeno, ka qenë një bari, nga ata të vërtetët, që i donte fort delet e veta.
Këtu nuk mund të flitet për diçka që të ka shpëtuar gjatë leximit të parë dhe ti e di. Ecën përpara dhe e ndjen atë që nuk shkon, çfarë të bën të mos e përkthesh ende atë zë. Heq nga rafti një tjetër tekst, Fjalor i Mitologjisë, një libër që e njeh mirë, tanimë me faqet e zverdhura, ku një prej autorëve është profesori yt i letërsisë antike në universitet, Muzafer Xhaxhiu. Zëri Atis, këtu është shumë më i zgjeruar. Sikurse Adonisi, Atisi ishte një djalë i bukur që vdiq në lulen e rinisë… Përsëri nuk po ia del ta përkthesh. Të kujtohet menjëherë Fatimja, kushërira e gruas tënde. Djali i saj quhej pikërisht Adonis dhe vdiq ende pa u bërë djalosh, verën e shkuar; hyri në det dhe nuk doli më.
‘Po çfarë lidhje ka kjo?’, pyet sërish veten. Sa djem quhen Kristo, Kristian, madje Jezus, por nuk është se vdesin të gjithë në moshë të re. Atisi as që e njeh fare Adonisin, nuk ka qenë rasti të takohen dhe nuk di asgjë për vdekjen e tij.
Hap sytë. Je sërish në kishë, por tani kohë më parë. Është dita e pagëzimit të fëmijëve të tu. Atisi është dhjetë vjeç, Esi, që ka emrin e gjyshes tënde, ka mbushur katër vjeç. Fëmijët e tjerë që pagëzohen janë të vegjël, qajnë. Prifti thërret me zë të lartë emrin e Atisit dhe ti shikon pastaj kokën e tij që laget. Zhurma e ujit të kthen pas edhe dhjetë vjet të tjera, tek ai pagëzim i parë, në shtëpi, tek emri i zgjedhur nga një fjalor mitologjik, të cilin e ke ende.
Ka ardhur ora. Njerëzit dalin nga kisha. Arkivoli duket shumë i rëndë; burrat që e mbajnë ndërrohen edhe një herë, përkulen, rezistojnë me ato këmbët e tendosura në rrugën drejt varrezave. Dajë Albani, shkëputet e ndërhyn në kohë, zëvendëson një person, të cilit i dridhen këmbët, i vë vetë supin arkivolit.
Vjen ashensori. Dëgjohet ajo zhurma e derës që hapet dhe ja ku del prej saj Atisi, që hyn në shtëpi në çdo orë. Tani vjen nga stërvitja, është i lodhur, mbase nuk del sonte, shpreson ti. Të afrohet dhe kontrollon faqen e palosur të fjalorit.
“E përktheve?”
“Po, tani ulem dhe e përkthej.”
“Jepi babi. Shkojmë në Francë këtë verë. Dua të shikoj Montekarlon.”
“Ok”
“Tani po dal”, shton. Ti ke atë sëmbimin e zakonshëm në zemër pas kësaj fraze. Duket sikur e ka kuptuar. Të vjen e të përqafon, është vazhdim i përqafimit të ditës kur lindi.
Ulesh edhe një herë në shkrimore, i kërrusur nga pesha e vënies së një emri.
Sigurisht, tani që kanë kaluar shtatë vjet diçka ka ndryshuar e, sidoqoftë, citofoni të duket se bie gjithmonë tri herë.
Ja ku ndodh. Është vonë. Në këtë orë vështirë të jetë rastësi. Është me siguri një i shtëpisë. Vajza është kthyer. Alma fle.
Ja, sërish zhurma e ashensorit në ngjitje. Nuk ngrihesh dot nga skrivania. Mund të jetë fqinji, ndodh që kthehet vonë.
Dera metalike hapet. Është një pritje totale. Të hyjnë dridhmat. Ke frikë të shikosh syrin magjik. Ndalesh. Bie edhe zilja e derës. Po tani? Çohu, hape këtë derë! Kërkon ringjalljen dhe kur ajo ndodh, nuk je në gjendje ta presësh? Hape! Përqafimi nuk mund të jetë gjithmonë një lamtumirë.
Është vetja jote e dytë, e ringjallur, që kthehet në shtëpi!

(Fragment nga romani ‘Extra Time’, kapitulli 35, Botimet Fishta, Tiranë 2019, Mimesis Edizioni, Milano 2020)

Të tjera nga ky autor:

196Shares