Press "Enter" to skip to content

Erjus MEZINI: Përtej stinëve

Babën ma vranë në xhadenë e Fushë-Prezës. Fshatarët thanë se shoferi kishte qenë burrë i mirë. Me drogë nuk merrej, me ligjin nuk kishte shumë probleme dhe, kryesorja, nuk kishte vrarë asnjë tjetër përpara babës. Ky ishte edhe shkaku përse fshatarët shoferin nuk e quajtën vrasës. Jo, jo. Diçka e tillë as u vajti në mendje dhe as guxuan që fatkeqësinë ta konsideronin krim. Vetë komandanti i zonës, Ganiu, ra dakord me të tjerët atë ditë dhe as i hyri mundimit ta hetonte më shumë se ç’duhej shuarjen e babës në mes të xhadesë. Atij i kishin treguar se si shoferi ishte munduar ta shmangte babën dhe se si, ditën e aksidentit, Duhija u kishte thënë që në mëngjes të bijave që diçka e keqe do të ndodhte në fshat. Ganiu u mundua të mos u besonte thënieve, por fshatarët ngulën këmbë që në filxhanin e Duhijes i shtriri e kishte kokën në Budëll dhe këmbët në Gjeç-kodër. Nuk kishte dyshim pra, se vetëm Nonda mund të kishte qenë ai njeri aq i gjatë, ndërsa Duhija filxhanin e kishte parë pesë orë përpara se të vdiste baba.
“Përralla me mbret”, shestoi në fillim Ganiu hijerëndë, por, mbas pritjes dhe ecejakeve në poliklinikën e Vorës, gjërat nisën t’i qartësoheshin njëra mbas tjetrës, ashtu si ato sendet që nga thellësitë ia behin mbi ujë. Fytyra gjynahqare e shoferit, që krejt normalisht u vetëshpall viktima kryesore e aksidentit, fakti që baba kishte dalë nga kafeneja, ku fshatarët e kishin parë me sytë e tyre se si çajin e kishte përzier me konjak, turiri i makinës që kishte marrë drejtim tjetër nga trupi i rënë përmbys, gojët që dëftenin se baba e përshkonte atë xhade tri a katër herë në ditë, telefonata lutëse e vëllait të shoferit për takim dhe sqarim të menjëhershëm të çdo keqkuptimi, premtimi i prokurorit të zonës se nuk do t’i kundërvihej vullnetit të Ganiut, tetë shpirtrat e tjerë që ishin shuar në xhadenë e Fushë-Prezës, betimet rrufe e vajzave të Duhijes dy orë pasi në fshat u dha lajmi i vdekjes së Nondës, fluksi i madh në morgun e Tiranës, zakonet dhe oraret e varrimit, fytyra e xhindosur e bashkëshortes sa herë që Ganiu kthehej me vonesë nga puna, lotët e gruas së shoferit, kalamajtë e pafajshëm që pritnin benzin me ushqime e arançata, si edhe gjëra të tjera që nuk e lejonin ndërgjegjen e Ganiut ta procedonte shoferin zemërmirë si vrasës ordiner.
“E paska pas për kismet vallaj”, i ra në të komandanti, me sytë e ngulur tek akrepat e orës. Pa humbur kohë u largua për të gjetur vëllain e shoferit dhe bashkëshorten e dashur, duke hedhur pas shpine ca shqiptime të thata urdhërore, që për habi do të zbatoheshin me përpikëri.
Me urdhër të Ganiut, policët dhe infermierët iu përveshën punës që pamjen e babës ta bënin sa më pak rrëqethëse. Gjithë çafkën ia mbuluan me të bardhë dhe fashën ia sollën rrotull mjekrës, në mënyrë që t’i rrinin nofullat drejt dhe të bashkuara, ashtu siç i kishte pasur përpara se të përplasej nga shoferi zemërmirë. Rreckat e shqyera dhe të përgjakura ia hodhën në zjarr, i veshën kostumin e një vdekatari tjetër, cep më cep ia pudrosën fytyrën me sulfamid dhe për siguri i shtuan edhe një beze të zbehtë rreth kokës. Pasi e spërkatën me kolonjë të rëndë jasemini, vendosën, po ashtu, që mes punës dhe shakasë babën ta pagëzonin për kapriço me emrin Dedë Gjo Lul.
‒Thuajuni që ta marrin Dedë Gjo Lulin, ‒ urdhëroi një polic zëtrashë sakaq dhe aty për aty u bë pishman për atë që i nxori goja, madje kafshoi buzën nga frika e mëkatit, pa e ditur i gjori që baba të panjohurve u prezantohej si kristian, malësor dhe kosovar, ngaqë s’i honepste dot bashkëfshatarët e vet.
Mirëpo ky kishte qenë kësmeti i babës, sipas Duhijes, Ganiut dhe fshatarëve të tjerë. Pasi t’u binte kryq e tërthor Shqipërisë dhe gjithë Ballkanit, baba do të kthehej aty ku e kishte me më shumë zët, në katundet me llucë e me vakëfe të Tiranës, në ultësirën e fshehur nga lindjet e diellit, në jetën e mbushur me kotësinë e madhe.
Në vendin ku zemra i ulërinte për t’u larguar nga sytë këmbët, do të niste baba udhëtimin pa kthim. Te dardhat e egra në veri të fshatit mori arratinë e fundit. I ftohtë, i nxirë, i futur i tëri në qivur të hapur, u zvogëlua brenda gropës. I vetëm u nda nga grupi (pa shqiptuar lamtumirë). Përpara syve të ngurosur të përcjellësve u largua me bezen e lidhur rreth kokës, pa fjalë, pa urata, pa dhënë asnjë porosi. U shua i tëri në thellësi dhe, si mirazh fluturak i zbehtë, i mbeti mbrapa ajo shprehja e habisë që kushedi prej sa vitesh i ishte veshur në fytyrë. Brenda varrit, baba kishte po të njëjtën shprehje habie me të cilën ishte skalitur përgjithmonë në mendjen time, atë natë të gjatë e të frikshme kur i trembur i trokita derën.
Isha këputur aq shumë atë natë, saqë një fjalë e vetme në gojë nuk më erdhi. Fytyrën e dashur me çehren e habitur munda ta rrokja mes asaj drite të zbehtë dhe, ca nga lodhja e ca nga frika e fjalës, nuk thashë asgjë. I heshtur, i mallëngjyer dhe, mbi të gjitha, i lumtur që ishim ende gjallë, zgjata duart dhe shtrëngova babën nga mesi.
‒Eri?! ‒më thirri me një “i”, që gjithmonë e zgjaste si rënkim.
Nuk bëra gëk, ndonëse zemra më ulërinte. E shtrëngova akoma më fort për faktin që më në fund e kisha gjetur.
‒Nga erdhe? ‒ më pyeti me sy të rrudhur nga përgjumja. ‒ A i the mamit?
Në fillim nuk fola. Mora frymë thellë dhe vetes i thashë se jam njeriu më me fat. Poshtë plumbave gjurmëlënës dhe shpërthimeve ushtuese në errësirën e plotë pus, kisha ecur gjashtë orë në këmbë pa pësuar sikur një gërvishtje në shputë. U futa brenda dhe këqyra dhomën rreth e rrotull. Dyshemeja e çarë, llamba e zbehtë, zverdhja e gjithçkaje përreth dhe era e rëndë e duhanit, në vend të më bezdisnin, më krijuan qetësinë ledhatuese e të qenit në dhomën e babës. Zgjodha të ulesha në shtratin e drunjtë me velenxat hedhur rrëmujë dhe, me të rrokur sytë kureshtarë të drejtuar nga unë, iu përvesha nga halli zanatit, që për moshën time të vogël e zotëroja ujë.
‒Ata dreq furgonësh. Kur i do, s’i gjen, ‒ fillova ta gënjeja pak e nga pak babën.
Atë ditë pranvere të 1997-s ika nga shtëpia drejt portit të Durrësit, që gjasme të çaja ferrën. Vajti nëntë e darkës dhe unë mbeta fillikat, as miqtë nuk i gjeta dhe as vaporin që të shpinte në Itali. Shoferët në atë orë shikonin e turreshin vetëm për t’u fshehur si minjtë. Njerëzit shumë pak shfaqeshin, por gjithmonë si të dyshimtë. Nuk u desh shumë që të më pushtonte një dëshirë e zjarrtë për t’u zhdukur prej andej dhe disi m’u shkrep në mendje që Fushë-Preza në këmbë binte më afër se Tirana.
‒Bëra gabim që prita aq shumë në Vorë. Po, po, më shpejt do të kisha ardhur… ‒ llomotita përpara syve të hutuar.
Baba ishte aq i përgjumur në mes të natës, saqë fjalët nuk m’i peshoi dy herë. U kujtua vetëm të ndizte duhanin dhe të gërmonte dollapin për të më ushqyer. M’u afrua me një tas të drunjtë në njërën dorë dhe me hundën e mprehur nga tymi dhe drita e zbehtë.
‒I kam thënë. E di që jam këtu, ‒ vazhdova, me copën e djathit në gojë dhe aromën kundërmuese në fyt.
Nuk i mbaj mend të gjitha rrenat që thashë atë natë, as mënyrën se si rrobat e mia i kisha shkëmbyer me pizhamet e pastra të babës. Ca nga lodhja dhe ca nga muhabetet, sytë më ishin mbyllur vetvetiu dhe pale sa orë kisha gërhitur. Aheng, me siguri, pata bërë gjithë natën, pa pikën e angështisë, gjer në atë orë të ditës kur gërhima ime zuri të trazohej nga fishkëllimat e tij. Baba s’kishte radio, as televizor dhe për çdo lloj dëfrimi përdorte mendjen, trupin dhe gurmazin. I pëlqente të këndonte këngë labe dhe rapsodi veriu, por, tani që fytyra i qe mbuluar me shkumë, gojën e përdorte vetëm për të fishkëllyer. Me kujdes e çonte briskun afër veshit dhe pastaj e zbriste ngadalë. Përbri xhamave shndritës, pastronte me një napë të lagur faqet e holla dhe i fuste një fishkëllimë nga e para: “Shu-shu-shu shu-shu-shu.”. Në vend të acarohesha për gjumin e prishur, shihja plor zili babën. Shpatullat i kishte ku e ku më të gjera se të miat, kurse shtatin të gjatë si selvi. I vështroja lëkurën e njomë të bardhë pa qime dhe imagjinoja se si e kafshonin gratë e fshatit. Pastaj vrisja mendjen nëse do të bëhesha edhe unë një ditë si ai dhe mendimet më shkaktonin guxhuli. Në ato mendime u përhumba jo pak, gjer në momentin kur vura re që baba kishte pushuar fishkëllimën dhe ishte kthyer i tëri nga unë:
‒I ka bo nona për ty, ‒ i zhveshur nga mesi e lart, më tregoi me briskun vezullues të drejtuar nga shtrati.
Një stol i vjetër druri ishte vendosur ngjitur shtratit dhe sipër stolit një tas i kuq balte. “Nuk më hahet”, desha t’i thosha për ato fasule të zeza, të përziera me të verdhën e shkoqur të vezës, por aty për aty u frikësova që mund të më merrte uria më vonë (kur tasin tim ta kishte përlarë ndonjë tjetër). Pa e zgjatur shumë drejtova trupin dhe me bukën e ashpër të fshatit mbusha dorën. Baba çoi briskun poshtë mjekrës, kurse unë rrasa në gojë bukën e përlyer me gjellë. E shikoja si rruhej dhe nga brenda më rilindi zilia e të qenit burrë. “Sa mirë do të jetë atëherë”, përbluajta kur piperi përvëlues ma çoi mendjen sërish te gjella. “Nuk qenka e keqe”, i thashë vetes dhe i kapërdiva nja dy lugë pa bukë. Pastaj sytë i çova nga baba që rruhej.
Ai hoqi shkumën nga kurrizi i hundës dhe cakiti gishtin te pika ku i afroheshin vetullat e zeza gjarpëruese. Zgurdulloi sytë në pasqyrën regëtuese që mbante në dorë dhe, me t’u hasur me vështrimin tim, u ndie i sikletosur.
‒A ta sjell i rrisk djath? ‒ më pyeti, me pasqyrën e ulur drejt belit dhe sytë që shprehnin shqetësim.
‒Jo, o burrë, ‒ iu përgjigja me gojën plot dhe u bëra gati t’i thosha që ta hiqte shkumën nga gusha. Baba më vështroi për një hop, ngriti pa fjalë sërish pasqyrën dhe ktheu nga unë shpatullat e bardha e të gjera. Duke nëpërdhëmbur e çoi briskun rrëzë gushës, e luajti majtas e djathtas poshtë fikthit dhe, me ta trokitur ca herë (brenda sapllakut të vënë në parvaz), u kujtua sërish për mua.
‒I thashë nonës t’bonte mish, po s’i kish met gjo. E kishte marru dje, ‒ më sqaroi, pa e kthyer kokën.
‒Ç’është ajo fjalë, o burrë, ‒ i fola duke i rrokur sytë e errët dhe pjesën e sipërme të hundës në pasqyrën e kthyer nga unë. ‒ Ka vaj ulliri gjella, siç e kam qejf unë. Ça ta bësh mishin përpara groshës, ‒ ia bëra qejfin dhe veten e zura gafil me pyetjen përse po haja fasule që me të hapur sytë. U mendova ta pyesja babën sa ishte ora, por ai vazhdoi në të tijën.
‒Jo, o zog, ‒ më korrigjoi. ‒ Ty t’duhet mishi se je hala i vogël ene i dit duhet me u bo burr. Mishi ta bon kocën hekur, ‒ e mbylli sqarimin duke i rënë kofshës së vet dhe pastaj iu drejtua karriges së bardhë, në këndin e krisur e me merimanga.
‒Nuk e du, për zotin, ‒ ngula këmbë dhe ula sytë sërish nga tasi. Zura të bëja përshesh copat e fundit të bukës, kurse baba hodhi mbi karrige peshqirin dhe briskun e rrojës.
‒Do shikoj si do t’ia bojmë, ‒ më foli, duke zgudulluar sytë e shqetësuar.
Pa dhënë sqarime se për çfarë e kishte fjalën, ngjeshi dorën në xhepin e pantallonave të grira dok dhe nxori një cigare të bardhë pa filtër. E nguli te buzët, ngjeshi njërin krah brenda një këmishe të dalë boje dhe me çehren e përhumbur të duhanxhiut doli jashtë, pa u mbërthyer mirë.
‒E rregulloj unë, ‒ i foli dikujt, menjëherë pas cingërimës së derës dhe një çik përpara se të dëgjohej angullima e gjatë e qenit. U përhumb kushedi se ku për disa minuta, pastaj kolla e tij u dëgjua nja njëzet metra larg dhomës. I bërtiti dikujt, ndoshta për ta përshëndetur që larg, dhe pastaj zuri të këndonte në një gjuhë që s’merrej vesh. I ulëriti dikujt akoma më larg dhe prapë një këngë tjetër që s’e merrja vesh.
Teksa baba këndonte dhe përshëndeste fshatarët nga një kodër në tjetrën, i ndërrova pizhamet e tij me rrobat e mia tërë pluhur, pasi i shkunda pak. Me të dalluar fytyrën në pasqyrë, pyeta veten sërish sa orë kisha fjetur. Nëntë apo dhjetë? Qepallat e fryra nuk gënjenin. Duhet të kisha fjetur shumë, nga dhoma duhet të dilja në çast. Pasqyrën dhe tasin prej balte i vura në parvazin e lëmuar. Këqyra perdet me dantellë, format e çuditshme që krijonin rrezet, hijet e përplasura në muret e krisura dhe brenda meje ngadhënjeu vetvetiu një ndjenjë e veçantë qetësie. “Lavdi zotit që jam gjallë”, nëpërdhëmba dhe çela derën për t’i shkuar nga mbrapa babës.
‒I shikon këta kaqolët me cepa? ‒ më pyeti baba, i përkulur në buzën e kodrës. ‒ Janë shkëm, nuk kemi ç’i dum, ‒ më foli dhe u drejtua për t’i flakur. ‒ Kto tjerat janë për at punë, ‒ vazhdoi, me vetullat të mbledhura nga dielli dhe pëllëmbën të hapur nga unë.
‒Si kshu? ‒ e pyeta, sa për të thënë diçka, ndërsa sytë i ngula te gurët shumëngjyrësh, që mu dukën të rrumbullakët, një çik më të mëdhenj se hidet dhe një fije më të vegjël se arrat.
‒Kto iu thyn kaptinën, ‒ u gjegj dhe pa e zgjatur shumë u ul për të mbledhur ca të tjerë.
‒Ashtu është, ‒ fola kot në ajër dhe u përkula edhe unë duke kërkuar gurë zalli. I dhashë nja tre të mirë dhe ai më rrasi në dorë një gur akoma më të madh. ‒ Po këtë ç’ta bëj? ‒ e pyeta me sytë e ngulur te pallapeta gri që më zuri pëllëmbën.
‒Do vrasësh arinj, ‒ më tha baba dhe uli shikimin sërish nga toka.
‒Jo po balena.
Baba futi në xhep ca gurë të tjerë zalli dhe me vështrimin gjetiu (sa serioz, po aq edhe enigmatik) nuk harroi të vazhdonte sqarimet. ‒ O zog, t’betohem me ksi guri ia kam shkërmoq kokën ariut n’Gramoz.
‒Po pra, edhe balenës, ‒ ndërhyra unë, pa mundur t’i ndërprisja seriozitetin e rrëfimit.
‒Kërrjau, i ka kërcit koka kur e zuni guri.
‒Balenën.
‒Ene e di si u ka rrëxu? ‒ më pyeti dhe zuri të vërtiste trupin nja tre a katër hapa, gjersa u rrëzua me shpinën përdhe dhe këmbët e ngritura në ajër. ‒ Ja kshu ka ra për at diell, ene koka iu la prej gjaku, ‒ e mbylli baba shpjegimin, duke kërkuar xhepin për cigare.
‒A e pe mirë që ishte ari? ‒ e pyeta me shaka dhe iu afrova. ‒ Se mos vrave ndonjë kafshë tjetër dhe na rrasin në burg si bashkëpunëtorë.
Në vend se të përgjigjej, baba çeli buzët e drejta dhe më dhuroi një buzëqeshje.
‒Po këmbët a ia pe mirë? Mashkull a femër ishte?
Baba qeshi më shumë dhe futi cigaren në gojë, pastaj e hoqi prapë për të folur.
‒Vallaj një sheg t’kuqe t’modhe ia pashë midis shalve, por as un s’e mora vesht ç’dreq ishte. Se veç shegës, kishte ene i karot t’modhe t’rrasme n’goj. Për at qiell, me karotën e modhe si pras n’goj ka ngordhë, ‒ më sqaroi dhe, duke u zgërdhirë me veten, nguli cigaren brenda buzëve.
‒Çohu! Është turp të bëjë burri kështu, ‒ i fola dhe i zgjata dorën.
Ai ndezi cigaren, ma bëri të ditur që nuk i duhej ndihma ime dhe pasi u çua vetë më tregoi me dorë një shtyllë gjigande tensioni, andej ku toka vinte e pjerrët dhe djerre.
‒A e zë dot?
‒Po, mër jahu, ‒ iu gjegja fshatarçe dhe flaka pallapetën me sa fuqi të kisha, kur për habinë time të madhe nuk zuri asgjë. U mundova disa herë me gurë të çdo kalibri, me hedhje që më mpinin krahun dhe më ngacmonin frymëmarrjen, porse shtyllën nuk e qëllova kurrë.
‒Hahaha, ‒ gajasej baba duke pirë duhanin dhe me të vënë re fytyrën time të xhindosur, vendosi të më jepte një leksion aty për aty. E thithi cigaren për një herë të fundit dhe afër opingës me të cilën e shkeli zgjodhi një gur akoma më të madh se ata që përdora unë. ‒Kërrjau, ‒ përsëriti baba në vrull e sipër tingujt me të cilët kishte ekzekutuar ariun (apo arushën) në Gramoz dhe për punë sekondash shtylla e tensionit nxori tinguj jo shumë ndryshe nga ata të babës. ‒Hajt, ikim prej ktu, ‒ më foli, kurse unë (i befasuar) vrava mendjen se si dreqin e zuri shtyllën gjashtëdhjetë a më tepër metra larg, me atë kaqol gur të trashë dhe me një hapje të vetme krahu, kur unë kisha provuar çdo lloj guri e çdo lloj orvatjeje pa asnjë sukses.
‒Do shkoj të takoj gjyshërit, ‒ i fola për kapriço, kurse ai zbriti me turr një brezar dhe me shpinën e kthyer nga unë më sqaroi që të moshuarit kishin rënë në gjumë një apo dy orë më parë. ‒Vërtet? ‒ i fola nga mbrapa, ndërsa pyeta veten prapë sa orë të kisha fjetur.
Drekën pleqtë e hanin në dy, kishin një ose dy orë që flinin, unë në gjumë do të kisha rënë në katër të mëngjesit, isha zgjuar rreth një orë më parë. Po ta dija sa ishte ora në atë moment, atëherë do ta gjeja sa orë kisha fjetur. Njëmbëdhjetë apo dymbëdhjetë orë? Si të jetë e mundur de?
‒O ba, sa është ora? ‒ e pyeta dhe zbrita brezarin.
‒Ora? ‒u gjegj baba i habitur dhe, pa i hyrë mundimit për të dhënë sqarime, shpejtoi hapat e m’u fsheh nga sytë.
E ndoqa duke u përkulur poshtë një hideje. Ndjeva fërfëllimat dhe zërat gërricës të laraskave që fluturuan larg dhe u kujtova që baba asnjëherë nuk mbante sahat me vete. Ula kokën që të mbrohesha nga degët e një hideje tjetër. Më tej bëra kujdes të mos më kapej këmba te rrënja (e dalë sipër tokës si damar) e një ulliri të vjetër. Dëgjova ca lehje në një drejtim të paditur. Ngrita sytë dhe vërejta këmishën e zbehtë të babës te një shteg i rrethuar me driza. E kërkova në rrugicën e ngushtë, midis fierishtës që shkëlqente nga dielli dhe në fund e pikasa në veri të fshatit (andej ku kodra sa vinte e ulej, kurse syri rrokte fushat dhe malet).
‒Ktë e zuna n’maj t’asaj dardhës. Katër t’tjera u futën te ato ferrat aty, ‒ më dëfteu me zë të ulët, ndërsa drejtoi dorën me llastikun nga kaçubishta. ‒ Ti rri ktu. Mos luj prej veni, ‒ më urdhëroi, duke shtirë në pëllëmbën time zogun e murrmë me qafën e thyer.
I habitur e mbajta në dorë dhe zura t’ia matja me sy pendët me trupin imcak. “Mullizezë është, e di unë”, shestova dhe në mendje m’u vërtitën ca kujtime joshëse me krahë të pjekur zogjsh.
‒Shë, ‒ më bëri shenjë baba, me gishtin tregues te buza dhe aty për aty më dhuroi një shkelje syri.
Bëra ashtu si më urdhëroi. Nuk nxora asnjë pipëtimë. Qëndrova si i ngrirë dhe vetes i thashë që po shihja një film edukativ. I etur për të mësuar, tërë vëmendjen e përqendrova te kaçubet dhe përpjekjet e tij. Baba i bënte hapat të gjatë e të pandjeshëm, kurse lëvizjet të matura e të ngadalta, në mënyrë që të shikonte dhe të mos shikohej. Mundohej t’i diktonte zogjtë i përkulur, por kur e kërkonte detyra shtrihej barkazi përdhe dhe afronte kokën në brendësi të gëmushës. U përdrodh pa zhurmë poshtë shkurreve dhe papritmas zogjtë u bënë të gjallë, u bënë edhe ata pjesë e filmit. Me urdhra të rreptë e ton të prerë, diç dreqin i thanë njëri-tjetrit. Çu-çu, pef-pef, fshë-fshë. Unë ngriva në vend, kurse baba futi kokën brenda gëmushës si gjarpër. Fshë-fshë, i urdhëroi njëri shokët, ndërsa baba mbështolli me forcë kërrabën. Mbizotëroi për një hop qetësia, nuk lëvizëm as unë, as zogjtë, as baba. U ndie vetëm puhiza e lehtë gjallëruese, e shoqëruar nga ngrohtësia e diellit. I lashë të dyja të më ledhatonin fytyrën dhe befas vëmendjen ma tërhoqën dridhja e llastikut, degët e hedhura përpjetë dhe ajo potere aq e dashur për babën. “Kërrjauu” u dëgjua nga mesi i gëmushës dhe shkurret, që kaq kohë më ishin dukur të ngurta, zunë të tundeshin me shamatë, në çdo drejtim të mundshëm. Diçka jo shumë e rëndë ia bëri puf në tokë, ndërsa në ajër u dëgjua breshëria e zërave të indinjuar, të prerë e të njëtrajtshëm. Pef-pef-pef-pef-pef. Njëri në qendër me krahë të hapur si erashka dhe dy nga anët, me krahë të mbyllur e me kthesa delfinore të kokës dhe bishtit, kërcyen sipër gëmushës fluturimthi. Na futën ca nëma të njëllojta çuçuritëse dhe me një frymë u turrën sipër kodrës.
‒Kape ene ktë, ‒ më foli baba, duke më flakur zogun që i shndritën bulat e shkapërdara të gjakut. ‒ Hajt ikim, ‒ vazhdoi, kurse unë u përkula për ta ngritur nga toka.
E krahasova me zogun tjetër që mbaja në të majtën dhe m’u duk i njëllojtë. Qafën e kishte të thyer, kokën të përgjakur, sqepin të verdhë dhe trupin më të madh se të harabelit e më të vogël se të sorrës. “Paska qenë ditë me fat, do të shqepemi me mullizeza”, shestova dhe në çast e vendosa që të rrinim e të vrisnim sa më shumë.
‒Ikën, çanë ferrën, o zog, ‒ më sqaroi baba me t’i shprehur dëshirën.
I sugjerova që të përpiqeshim edhe ca, por baba ma bëri të ditur që nuk kishim shpresa. Edhe nëse kishim shpresa, atij tani i ishin zënë duart me tjetër punë. Gërvishti kunjin te kutia e shkrepëseve dhe fytyra iu ndez që me xixat e para të cigares. E mbajti atë shprehje të lumtur për nja tre a katër minuta dhe kur duhani po i shuhej e ndërroi me tjetrën, atë shprehjen e përhumbur e të habitur. Me të shkelur bishtin e cigares, ndërroi çehren sërish, duke u bërë akoma më serioz.
‒Nesër do shkosh n’Tironë, se un kam me u nis për Greqi, ‒ më foli prerë dhe vrenjtjen e vet e kaloi në sekondë te fytyra ime.
Kisha kaq orë që lumturohesha me aromat këndelluese të luleve, qiellin e kaltër pranveror, si edhe me ato vegime tejet të këndshme me zogj të pjekur. Mirëpo po më dukej tani sikur baba më sforconte që t’i harroja të tëra dhe në mendje e në fytyrë zunë të më visheshin hallet.
‒Do t’boj yzmet jot om ca muj ene kur t’vij prej Greqie kam me t’i mush xhepat me dhrami. Kam me t’i ble ca tesha t’shtrenja, ene biçiklet kam me t’ble. Veç ti t’shkosh n’shkoll e mos t’kthehesh ktu… ‒ vazhdoi baba porositë me atë mënyrën e vet lakonike.
Mendova t’i jepja ndonjë përgjigje, por në vend të kësaj heshta dhe vështrimin e çova gjetiu, drejt objektesh që shtriheshin shumë larg. Sodita thepat e përhimët sipër Krujës dhe babës nuk ia ndërpreva fjalën, gjer në momentin kur e dalloi edhe vetë shqetësimin tim.
‒Na merri kto! Zogjt mi le mu, ‒ ndërroi baba bisedë, në mënyrë që të më zbuste. ‒ Do t’i pastroj e do t’i pjek un për ty. Muah, llokum kam me t’i bo.
Unë e dija që kur i ngulej një gjë në mendje babës, nuk kishte njeri t’ia shkulte dhe prandaj nuk iu kundërvura. Këqyra dorën e zgjatur drejt meje, pëllëmbën e madhe me gishtat e trashë e të kuqur, kërrabën ngjyrëkafe e çelur me llastikun e zi që rrotullohej rreth guralecit bojëhiri dhe pa nxjerrë asnjë fjalë të vetme ia ndërrova me gjahun. Pa harxhuar kohë, i lashë babës dy mëllenjat, i mora llastikun dhe me sy të përlotur i ktheva shpinën. Zgjodha një drejtim të çfarëdoshëm vetëm që të mos i jepja të kuptonte sa shumë isha mërzitur. Natën e kaluar kisha gjetur strehim në përdhesen e babës, kurse tani duhet të mendoja sërish kthimin në vendin nga ku isha arratisur. U përmbajta të mos dënesja, ndonëse ca pika lot më rrëshqitën në faqe. Do doja të mos ndahesha aq shpejt me të, por e dija sa e pamundur ishte t’i ndërroje mendjen. E dija, po ashtu, që baba nuk ma kishte kurrë me të keq dhe kjo ishte arsyeja përse u përlota. Buzëvarur eca poshtë pemëve dhe sytë i drejtova andej nga vinin cicërimat. I thashë vetes që t’i shijoja edhe ato pak çaste në fshat dhe të nesërmen ta fshija nga mendja. Ca harabela çuçuritën sipër një dege dhe në vend m’u kujtuan mënyrat e babës. Sytë shpues si të shkabës (brenda vetullave gjarpëruese dhe flokëve të hallakatur), përdredhjet e shtatit të gjatë dhe hapat e ngadaltë. E ktheva kokën për të parë se ku ishte, ndoshta edhe për ta pyetur se me cilën dorë mbahej kërraba, por baba më kishte kthyer shpinën. Ishte larguar nja tre brezare më poshtë dhe rrinte kokulur. “Të jetë duke qarë edhe ai?”, pyeta veten dhe u bëra gati t’i flisja nga mbrapa, ndoshta t’i thosha që nuk më kishte mbetur hatri, por ai u largua më shumë. E vendosa ta provoja edhe unë fatin dhe u futa sërish andej nga vinin cicërimat, në pemët me lule të bardha e me trungje të errëta. Iu afrova degës së trashë me bisqe dhe harabelave iu dola nga mbrapa. Shtrëngova kërrabën dhe u sprapsa që t’i rrokja më mirë. Sa më shumë i pikasja dy bishtat me viza, mes bisqeve të dendura ngjyrëkafe, aq më shumë e tërhiqja guralecin drejt vetes. E vendosa të qëlloja më të majmin dhe aty për aty më pushtoi pasiguria. Guralecin po e tërhiqja me të majtën dhe disi mu mbush mendja që nuk do të merrte fuqinë dhe drejtimin e duhur. E provova t’i mbaja ndryshe, guralecin me të djathtën dhe kërrabën me të majtën, dhe në çast kërkova babën me sy. Këmishën e zbehtë dhe balën vezore mbrapa kokës ia pikasa nja njëzet metra tutje. Zbriti akoma më poshtë, gjersa mu fsheh nga sytë. I pashpresë, shikimin e ngrita prapë nga harabelat dhe ata fluturuan larg si vetëtima. I ndoqa me sy sipër gëmushave, pullazeve, akacieve, si edhe në qiell të kaltër ku u shuan. I lodhur, qejfprishur dhe i paaftë për të gjuajtur, e vendosa të mos lëvizja nga vendi. U ula rrëzë asaj dardhe të egër, në veri të fshatit, derisa u kota dhe sytë mu mbyllën. Ndenja në atë gjendje kushedi sa orë dhe u përmenda tepër vonë, në momentin kur dëgjova të thirresha “Eri”, me një “i” të gjatë e të dredhur si rënkim. Mora gjithë guximin dhe në errësirën pus të natës zura ta kërkoja babën sërish.

Të tjera nga ky autor:

    Nuk ka botime të tjera nga ky autor.