Press "Enter" to skip to content

Josif PAPAGJONI: Aromë luleshqere

Në atë dhomë spitali qenë katër shtretër. Në qoshen pranë derës qe krevati i së shoqes. Ajo dukej se po dremiste, në mund të quhej e tillë, kur dhimbja e mishit kafshonte nga përbrenda. Ia kishte ngulur sytë fytyrës së saj. S’di pse i dukej e huaj. Kishte ikur si i çmendur drejt Greqisë, e kishin ndihmuar për një vizë, kishte blerë dy rrota djathë̈ kaçkavall për t’ia dhënë kirurgut grek (kështu e pat “porositur” mjeku që i kishte dhënë rekomandimin) dhe drejt e në spital. Qe habitur nga qyteti i bardhë i Athinës, e shastisën dritat e makinave natën, që rridhnin rrugëve si lumenj zjarri. Kishte futur në xhep të fundit kursime të familjes, ia la vajzën e vogël të ëmës dhe ia mbathi nga sytë këmbët drejt shtetit të huaj, gjuhës së huaj, njerëzve të huaj. E para herë që ikte prej dheut, gjuhës dhe njerëzve të tij. E shtroi gruan urgjentisht në spital. Të nesërmen e operuan. Dhimbjet e saj e pakuan burrin aq fort. Dhe ai u rrudh. Sikur u plak. Orët qenë të gjata, pa numër, si kumi. Qe sy e vesh mbi kokën e saj. Aty dhe flinte, bri krevatit, mbi një stol. Kur gjumi e kapiste me tërësej dhe truri i humbte në një hiç pa ngjyrë e përmasë, koka i binte vrik diku mbi shtrat, te këmbët e saj. Rënkimet e të shoqes e rizgjonin.
Doli të hante një byrek. Lekët po i mbaronin, duhej të gjente një punë. Kishte dy javë aty. Në spital. E ndihmoi një shqiptar. Nisi të bënte llaç, ngarkonte kova mbi sup dhe i çonte në katet e sipërme, ku punonin ustallarët. Puna gjatë ditës e rraskapiste. Ishte i paushqyer mirë. Shpina, mesi, muskujt i dhembnin. Por më shumë e kapiste pasditja teksa kotej për pak minuta dhe mandej nata, ah sa e gjatë nata! Ai stoli në fund të krevatit ia merrte shpirtin. Dhe koka i binte përherë si e prerë me sëpatë̈ te këmbët e gruas. E mallkuara natë qe e pamëshirshme me të. Por Zoti i hodhi një cep syri dhe i dha një krah: një infermiere sykaltër, tejet të butë, shpirmirë, të paqme, fisnike. Ajo qe e pajtuar te një plakë e sëmurë përballë shtratit të gruas së tij. Aq e mirë qe sa i shërbente edhe asaj. “Ise omorfa”, i thoshte ajo së shoqes (je e bukur!). U krijua një mallëngjim i çuditshëm mes tyre. I pashpjegueshëm. E ngjashme me dashurinë. Grekja sykaltër i bleu këmishë, të brendshme të reja, parfume, kremra për t’ia larguar erën e rëndë të ilaçeve dhe kalbjes që vinte prej sëmundjes, plagës së hapur. Ajo ua krihte flokët të dyjave, edhe plakës së pasur, nga e cila paguhej, edhe gruas së tij, së cilës i shërbente. Lindi, s’di se si e s’di se nga, një marrëdhënie e ngrohtë mallëngjimi, një përdëllim i pashoq.
Orët e natës qenë mbytëse si shkretëtirat shurdhane. Ata rrinin fare afër. Fli i thoshte ajo burrit, kur atij i këputej koka mbi gjoks. Jam unë, mos kij merak, fli! Dhe ai flinte me kokën e rëndë mbi shtratin e gruas, sepse në mëngjes i duhej të shkonte në punë. Burri i fliste anglisht dhe shpesh pëshpërisnin të dy natën vonë, kur plaka dhe gruaja flinin. Era e kurmit dhe e frymës së saj ishte fare pranë hundës së tij, por ai nuk e ndjente. Në një nga ato net, teksa shihte fytyrën e zbehtë të gruas, e zuri të qarët. Nuk i mbajti dot ngashërimet. Qante për fatin e keq të saj, të tij; e donte fort, por fati i kishte dhënë sëmundjen e mallkuar. Vajza ia mori dorën, e kapi nga supet për ta lehtësuar disi në dëshpërimin e tij. Oh, sa kishte nevojë të mbështetej diku, në një gjoks femre, në një gjoks nëne, motre a gruaje. Dhe instinktivisht e vuri kokën mbi supin e saj. Ajo e përqafoi dhe i dha ngushëllimin e munguar. U panë në sy. Sytë qenë të ngrohtë. Një vesk spërndritej mbi syprinën e tyre. E paprajt. Diç e paformë mushtonte. Cipëza mori ngjyrë. Lëvizi teposhtë. Fërfëriu pak, aq sa sytë e burrit shkuan fill te zemra e pafajshme e plot dhembje.
Erdhi mëngjesi tjetër. I duhej të shkonte në punë, të nxirrte paratë për të jetuar. Ishte i lodhur. Mori sytë e gruas dhe teksa dilte nga dera mori edhe syrin e infermieres së butë. Oh, ç’sy?! Si i veshur. Blu. Përtej mëshirës. Përtej mallëngjimit. Donte t’i vinte një emër, por s’kishte kohë. Mbylli derën dhe doli. Veçse syri i saj iu fut brenda. Sy në sy. Dhe nga syri, drejt e mu në kokë. E sëmboi në tulin e zemrës. Ëmbël… E fshehu atë sy në ndërdije. Kishte ditë që qe i pagjumë. Pagjumë gjatë natës kur shoqëronte gruan, gjysmë në gjumë gjatë ditës kur punonte, sa i binte kova e llaçit nga dora. Ishte i vdekur. Por ai sy e zgjonte. Mos vdis! Ai s’e kuptonte, por syri i saj ishte si një zile brenda kapitjes së tij gjithë atyre netëve, një harpë. S’e kuptonte se si koka i binte e prerë mbi shtrat. Fli! Dhe ai, si i zënë në faj, flinte. E merrte syrin e saj në humbellën e gjumit. Në një nga ditët, kur grekja e bukur po linte turnin, edhe ai donte të dilte të merrte pakëz frymë. Gruaja flinte në gjumin e morfinave. Infermierja sykaltër sikur ta kuptonte dëshirën e tij e ftoi për një kafe a një birrë, a ç’të dëshironte. Në sytë e saj kishte përherë një dhembje të madhe për burrin e vetmuar dhe një simpati për gruan e sëmurë. Ajo s’dinte se si ta ndihmonte. U ulën në një tavolinë. I solli ushqim të gatshëm, të bollshëm. Ha, i tha, s’ke ngrënë sot. Ai hëngri me uri. Ia ndjente syrin e ëmbël se si e shihte përbri. Pasi hëngri, ajo i zgjati ca të holla, por ai nuk i pranoi. U çuan dhe ecën. Fjala mbetej nëpër gropa heshtjesh. Çaponin. Nënkuptime të ëmbla ngrenin krye. I iku lodhja. Si me habi. Iku dhe fjala. Ku shkoi fjala? Grekja ndali. Po tani çfarë të bënte? Më në fund ajo i tha “eja!” Dhe hynë në një pallat. Ku po shkojmë, e pyeti ashtu kot ai. Në shtëpinë time, çlodhu pak, fli. U futën brenda në shtëpi. Ishte si i trullosur. Qe e beftë e gjitha. E habitshme. I kishte ikur zymtimit, vdekjes, aromës së rëndë të ilaçeve dhe kishte bujtur në një strehëz përdëllimi. Infermierja hapi dollapin dhe nxori që andej disa tesha të reja, i futi në një çantë. Janë për tët shoqe, jepja, i ka dhuratë nga unë. Prej kurmit të saj doli një parfum që iu struk fill në mushkri. Ai i mori dhe ashtu me petkat nëpër duar, e përqafoi. Ndjeu krahët e saj se si iu mbështollën butë në supe. Sa të butë! Ai dëshironte t’i shprehte mirënjohjen, por nuk po e lëshonte nga krahët. Parfumi i kurmit të saj ia rrëqethi mishin. Ajo donte që t’i largohej atij përqafimi që po zgjaste ca si shumë, por s’mundej. Ata qëndruan ashtu, të përqafuar. Më në fund, ai e ngriti në duar, s’dihet se çfarë instinkti ia tha në mish. Ajo u çmerit. Dhe klithi: “Mi, mi, mi (mos, mos, mos!). Dhen boro, agori mu (nuk mundem, djaloshi im).”.
Por…
Krahët e tij e mbanin në ajër vajzën. Nuk i binte nga duart si kovat me llaç. I dukej e lehtë, e lehtë… Dhe e shtriu në divanin e gjerë. Ajo vazhdonte të pëshpëriste “mi, mi, mi”, e shtynte lehtë me dorë, por shtyrja ishte tjetër. Vinte nga qielli, jo nga toka. Ca rryma të parrokshme e të padukshme sikur i thoshin se shtyrja e atyre duarve ishte, në fakt, pranim. Një det pikëllimi pa në sytë e saj. Dhe në epshin që lindi papritur, thuajse pa motiv, pa shkak, vrullshëm, ai u përhumb në trupin e saj të ngrohtë, ndërsa ajo e pranoi brenda vetes. Ishte diçka e butë, e lehtë, me një cipëz mallëngjimi përsipër, thuajse e ngadaltë, si e ëndërrt. Kishte fytyrën e mëshirës. Dhe kur fryma e tij u shpejtua dhe u kthye në rënkim, kur u derdh i gjithi brenda saj, sikur dikush e goditi befasish mes ballit, drejt e në sy, si një vetëtimë. I erdhi fanitja e gruas së shtrirë në shtrat, symbyllur, me gërhimën e lehtë në gjumin e thellë nga morfinat. U habit pse ishte aty, mbi trupin e asaj gruaje të ëmbël, pranuese. Pse nuk ishte te shtrati i gruas së tij, mbi atë stol metalik, me kokën e këputur në fundin e shtratit? Dhe ia plasi mu në fikth brenga e grumbulluar aq ditë. Fshikulli i fatit i ra fort mbi mish. Ia përflaku sytë. Dhe nga gryka i doli një zë i ngjyrur, që u çukërmua në dhjetëra ngashërima. E zunë ca spazma të forta. Qante me dënesë. Gjithë trupi i dridhej, sikur i shkundullonte. Ishte ende mbi trupin e saj. Ishte ende i zhveshur. Ende lëkura i avullonte. Donte të ulërinte. S’dinte ku të fshihte kokën nga dhembja dhe turpi. Donte t’i fuste sytë diku, nën një jastëk, te një humbellë. Por në flokë ndjeu duart e saj që po ia tërhiqnin kokën drejt gjoksit të zbuluar. Ishte ndryshe. Duart s’kishin epsh. Kishin qiell. Kujdesi i një femre të dëlirë ishin ato duar. Edhe gjoksi i saj ashtu ishte. Dhimbja tjetër që e merrte me vete dhimbjen e tij. Që e bartte mbi ashtin e butë prej femre. Që i gjente një strehë, një vendth ku të ankoronte kaiken e tij të shqyer nga dallgët. Dhe ai e pranoi atë përqafim. E futi faqen mbi gjoksin e saj dhe qau e qau, heshturazi, me drithërimë, papushim. Thimtha e gjirit të vajzës buçkoi, lëshoi aromë luleshqerre. Ai e thithi atë aromë. Ndërsa ajo ndjente lotin e nxehtë të burrit të huaj mbi lëkurën e gjinjve të saj dhe s’ia hiqte gishtat nga flokët. Pastaj, si të përmendej, burri u çua rrëmbimthi me një sy të turbullt, i shqetësuar, u vesh shpejt dhe u mat të ikte, të fshihej si hajduti i zënë në kurth, diku të futej. Më fal, i tha infermieres. Prit, i foli ajo, mos ik, do vij dhe unë. Dhe si u vesh shpejt e shpejt, mori valixhen ku kishte paketuar disa ndërresa të reja, nxori nga një kutiçkë një gjerdan të hollë e të bukur prej ari që do t’ia dhuronte gruas së sëmurë dhe iu ngjit pas krahut. Morën një taksi. Nuk folën. Ndiheshin në faj. Që të dy.
Tani nxitonte para saj, ajo mbeti disa hapa pas tij. Hyri në korridorin e spitalit dhe nisi t’i ngjitë shkallët e katit të tretë, ku qe pavioni i kirurgjisë, dy e nga dy. Kishte një padurim të jashtëzakonshëm. Kur mbërriti në korridorin e pavionit, gati u përplas me një infermiere, sepse thuajse po vraponte. Hyri në dhomë. E pa fytyrën e gruas. Fytyra ishte e verdhë, shumë më e verdhë se e një të sëmuri. Pranë saj qe një mjek me stetoskop. Ai ngriti sytë. Në hapësirën e syrit të tij vizllonte vdekja. Ajo kishte vdekur heshturazi nën gjumin e morfinës. Ai s’e kishte parë. Dy orët fatale, teksa bënte dashuri për t’i ikur dëshpërimit, asaj ndërkohe ajo kishte vdekur. Frymën e fundit s’ia kishte dëgjuar. As shtrëngimin e gishtave në çastin e mbramë të ndarjes. Kurrgjë. Ndofta kishte hapur sytë dhe donte ta shihte, t’i linte një amanet për vajzën, për… Por ai ia kishte mbathur. Ishte tjetërkund. Ishte me tjetërkë. Në një divan diku. Në një shtëpi të huaj. Me një aromë luleshqere mbi thimthin e gjirit. Mbi atë thimth ishte shkrehur në lot duke qarë si fëmijë. Kishte qarë me ngashërima. Ndoshta asaj grime kishte lëshuar frymën e fundit edhe gruaja e tij. Asaj dekike, ndoshta, ajo kishte hapur sytë për ta shquar. Por ai s’ishte…
Ah!
I vinte të ulërinte. Të ulërinte sa gjithë ulërimat e burrave të botës. Por nuk nxirrte dot nga fyti asnjë fije zëri. Nuk ulërinte dot. Nuk qante dot. Veçse dridhej. U ulë dhe e vuri kokën mbi gushën e gruas së vdekur. Diçka fliste, por zëri qe i paqartë, rrokjet mbusheshin nga fryma e tij. Ndofta qe një falje… Në supe ndjeu një dorë. E kuptoi se qe dora e asaj gruaje sykaltër që kishte bërë dashuri para gjysmë ore. Dëgjoi rrëzë veshit frymën e saj të rënduar. Dhe pastaj të qarën. Ishte një e qarë ndryshe. Tjetërlloj. Shumë e thellë. Jo piskamë grash. Por frymë e ndalur. Sepse shqyente e shqyhej përbrenda. Gërryente dhe rrëzonte muret e vetëpërmbajtjes. Ai ktheu kokën dhe pa syrin e saj të mbushur me lot. Lot sa një det i kristaltë. Në atë hapësirë blu. Në atë ujanë blu. E besoi. Nuk donte të fliste. Nuk tha asnjë fjalë. As po, as jo! As më fal, as të fal! Ajo nxori gjerdanin e saj prej floriri, ia ngriti me kujdes kokën gruas së vdekur dhe ia vari nën gushë. “Panaia mu, ine omorfa!” (Zot i madh, sa e bukur është!), bëlbëzoi infermierja. Dhe e puthi në të dy sytë…

Pas tre vjetësh ajo u bë gruaja e tij.
I bashkoi vdekja vallë? Mallëngjimi? Mirësia? Nevoja? Marrëzia e çastit? Apo dashuria kështu bën ngaherë, luan mes vdekjes dhe jetës, asaj që ikën dhe asaj që vjen, duke e falur mëkatin e pafaj dhe duke e bekuar besimin që mbin midis zemrave në lëndim. Mbi një thimth me aromë luleshqerre. Mbi dy buzë që puthin sytë e një të vdekure. Që i vari në gushë një gjerdan floriri. Dashuria, mbase, është një trill. Ose… ose… mallëngjimi vetë.
…Burri u kthye nga gruaja e tij e dytë dhe e futi të tërën nën krahë…

Të tjera nga ky autor:

    Nuk ka botime të tjera nga ky autor.