Press "Enter" to skip to content

Muç XHEPA: Instrumenti i ndaluar

Shiu i rrëmbyer pushoi befas. Asfalti i lagur reflekton dritat vezulluese të Universitetit të Merilandit dhe të krijon ndjesinë sikur shket mbi një lumë ngjyrash – US Route 1. Uberi më dërgon të marr Ivanin. Kryqëzimi me rrugën “Knox” është i bllokuar. Studentët presin në radhë të festojnë ditën e fundit të shkollës. Bari sportiv buçet nga muzika. Natë e nxehtë verore. Vajza dhe djem të veshur si për plazh vallëzojnë rok në trotuar. Qeshin me zë të lartë. Thërrasin njëri-tjetrin me tërë forcën e kraharorit.
“Rini e gëzuar!” – them me vete.
Festuam edhe ne mbrëmjen e fundit. Një natë të trishtë. Të përgjuar në çdo hap nga njeriu i ri. Neroni i kishte ende dhëmbët me gjak, sapo kishte ngrënë numrin dy. Me mund i mblodhëm dyqind lekë të vjetra për orkestrën; fizarmonikë, kitarë akustike dhe dy tambure xhezi. Sallën te pallati “Studenti” e rezervoi një i ri me shpatulla të ngrohta. Shkonte me njërën nga shoqet tona. Ilir Kroi insistoi që unë të sillja një të njohurin tim, saksofonistin Naim Asllani. E kishin dënuar në festivalin e 11-të; nuk duhej t’i binte më instrumentit me shfaqje të huaja. Ngurova.
– E marr unë përsipër! Ti nuk di gjë, – tha ai.
Daja i Ilirit ishte Haxhi Kroi, sekretari personal i Neronit. Vajtëm te shtëpia e Naimit. U gëzua kur na pa. Bënte jetë të mbyllur.
– Hajdeni brenda! Kam marrë pak raki të mirë!
Kishte kthyer disa gota, dukej në qejf. Me trup të gjatë sportisti, fytyrë të tërhequr, ku binin në sy muskujt e formuar nga rënia e saksit që fëmijë, ballë të dalë e sy të zgjuar; menjëherë të krijonte përshtypjen se po takoje një aktor hollivudian. Vetëm kapela e kaubojve i mungonte.
– Ditë tjetër, – i thashë, – sot kam ardhur të të kërkoj një nder.
– Hyni brenda! Nuk ke nevojë të kërkosh nder nga unë, jemi miq.
– Naim, edhe po të më thuash jo, nuk më mbetet qejfi.
Iliri më bëri shenjë.
– Më thuaj, çfarë kërkon atëherë?
– T’i biesh saksit sonte. Është mbrëmja jonë e fundit!
I doli pija. Më vështroi me dyshim.
– Më fal, – i thashë,- nuk duhej të ta kërkoja!
U mbështet te porta, po e linin këmbët, nuk ishte përgatitur për një goditje të tillë.
– Dal unë garant, – ndërhyri Iliri me vendosmëri.
– Ne jemi te salla në katin e dytë të pallatit “Studenti”.
Naimi nuk foli.

Përshkoj tërë rrugën “Knox”. Qetësi. Dy makina janë parkuar në fundin e “cul-de-sac”. Ivani ulet në sediljen e pasme. Mbi të pesëdhjetat, i gjatë, me sy aziatikë, që i shkëlqejnë pas syzeve të rrumbullakëta, të trasha, optike. Fytyrën e ka të zgjatur, sllave, me mollëza të dala. Nuk më pyet për emrin.
– Ju quajnë…?
– Àiven, – e shqipton të amerikanizuar.
– Mund të shkojmë deri te “Woods Hall”, godina e Departamentit të Antropologjisë, të marrim të dashurën time?
Godina është në anën juglindore të universitetit. Udhëtimit i shtohen edhe pesëmbëdhjetë minuta të tjera.
– Me kënaqësi!
Rehatohet në sedilje.
– Pranë shtëpisë suaj, në anën e djathtë, ka banuar një profesor i dëgjuar i universitetit. Përkthyes i shkëlqyer i letërsisë ruse, – sytë na ndeshen në pasqyrë.
– Nuk jam rus, kam lindur në JAO, – më vëzhgon i përqendruar.
– Kur jeni larguar, në më lejohet t’ju pyes?
– Menjëherë pas shpërbërjes, më 1991-shin.
– Jeni nga Birobixhani?
Ivani afron kokën. Qesh me zë. Më prek me dorë në shpatull.
– Po! Çfarë dini për të?
– E filloi Lenini dhe e populloi Stalini.
– Familja e nënës sime u dërgua me forcë atje, gjatë spastrimeve të vitit ‘48-të. Stalini ishte antisemit.
– Kam lexuar kujtimet e sekretarit personal të Stalinit. Ishte hebre.
– E përdorte, – ndërhyri menjëherë.
Ivani kishte të drejtë. Lenini u premtoi hebrenjve atdhe – në Lindjen e Largët. Stalini e zbatoi me zell dëshirën e Leninit, jo sepse i digjej zemra për ta, por kërkonte të krijonte një kordon mbrojtës kundër inkursioneve kineze.
– E kam lexuar edhe unë. Tregon episodin kur mësoi anti-semitizmin e udhëheqësit të madh, të cilit i shërbente me zell, – Ivani qesh me ironi.
Banditi me pseudonimin “Koba” po përcillte sekretarin e rinisë së Ukrainës jashtë zyrës së tij. Kishte zhvilluar një takim të gjatë pune. Kokë më kokë. Punë partie. Ky i fundit i ishte ankuar se drejtuesit komsomolas nuk i bindeshin më. I ngrati sekretar, s’e dinte që ata vepronin nën urdhrat e “Kobës”. Banditi, pasi mbylli derën, harroi që sekretarin personal e kishte në zyrë. Por, me zë ujku shau sekretarin e rinisë:
– Çifut i ndyrë!
Ndaloj te godina e antropologjisë. Nuk ka këmbë njeriu. Studentët janë duke festuar në klubet dhe pabet përreth universitetit. Ivani telefonon të dashurën.
– Po të presim!
Drejtohet nga unë.
– Më fole për profesorin përkthyes. – Afrohet sërish, mbështet duart në sediljen e parë të pasagjerit.
– Nuk arrita ta njoh personalisht, ka ndërruar jetë më 2015-n. Xhon Glad quhej, me orgjinë kroate.
– Aha, përkthyesi i Shalamovit. Kam kompozuar një sonatë për piano me temë tregimin e tij “Boronicat”. Isha në vitin e fundit të konservatorit.
– Si e sollët tregimin, e shkruat vetë lirikën?
– Zoia e pruri në vargje. Është poete.
Një grua me trup të hollë, të gjatë, rreth të pesëdhjetave, flokë të prera shkurt, të verdha, fustan të bardhë, të ngushtë, mbi gjunjë, pa mëngë, zbret shkallët e larta të godinës hijerëndë, arkitekturë romake. Ivani del rrëmbimthi. Përqafohen sikur të mos ishin parë prej vitesh. Futen brenda duke u puthur. Marrim rrugën për në qendër të Uashingtonit.
– U njohëm në konservatorin e Shën Petërburgut, – Ivani tregon i lumturuar. – Unë në fakultetin e pianos, Zoia në atë të muzikologjisë.
– Ivani nuk kishte shumë kohë që kishte ardhur nga Birobixhani. – Zoia i përkëdhel kokën e mbuluar me flokë të gjata, presh të drejta.
– Me zor na liruan një dhomë të shtëpisë. Banonin katër familje, pretendonin se ua kishte dhuruar shteti, – tregon me zë të fortë Ivani.

“Ja pra, këta tanët e paskan mësuar nga vëllai i madh, Bashkimi Sovjetik”, them me vete. Për tridhjetë vjet babai mbeti dyerve të gjykatave postkomuniste dhe s’e mori dot shtëpinë e tij.

-Mbrëmjen e fundit më kërkove të luaj “Подмосковные вечера”, – Ivani afron kokën. – Në anglisht fjalë për fjalë më duket se është “Evenings in the Moscow Suburbs”. Ju pëlqen kënga? – më pyet, duke më vështruar nga pasqyra.
-Më është dukur interesant versioni i kompozitores Alma Deutscher.
-E ka kthyer në vals vjenez, – buzëqesh Ivani.

“Naimi e luajti me saks, kur Alma, jo që jo, por as e ëma nuk kishte lindur ende”, them me vete. “Vals e luajti, me orkestër të improvizuar, vallëzonim nën magjinë e instrumentit të ndaluar”.

-Duke luajtur këtë këngë më rrëmbeve zemrën, Ivan! – Zoia e puth me pasion në buzë.
-E kam me vete, në çantë, fillimi i dashurisë së parë dhe të përjetshme. Luajtur nga gishtërinjtë… – Ia merr në duar, i puth me kujdes, i ruan të mos dëmtohen.
-Në hollin “Glazunov”, – Ivani ledhatohet.
-A mund ta dëgjojmë në makinë? – nxjerr kasetën nga çanta.
-Me kënaqësi!
Përshkojmë urën me katër kalime. Madhështorja e rrugës nr.11 mbi lumin “Anakostia”. Dritat e kryeqytetit vallëzojnë në pistën fluide nën magjinë e tingujve të pianos. Zoia mbështet kokën te supi i Ivanit dhe shoqëron melodinë anglisht:
“Not a rustle heard in the garden…”.
Kujtime të arta zgjon kënga për çiftin e dashuruar – netët pa gjumë buzë lumit Moska.

Ndërsa unë me zor mbaj emocionet që të mos më shfaqen lotët e dhimbjes. Kërkoj t’i fsheh në errësirën e kohës pa kohë, bashkë me kujtimin e natës së fundit. Nuk kishte mbaruar ende vallëzimi me këngën e bukur, kur në sallë hyri përgjegjësi i pallatit dhe ndaloi saksin e dënuar.

(Ky tregim është pjesë e librit “Në anën tjetër, tregime Uberi”.)

 

Të tjera nga ky autor:

Be First to Comment

    error: Content is protected !!