Press "Enter" to skip to content

Muç XHEPA: Rrapini

Verë e nxehtë. Ata pranë partisë ishin rregulluar nëpër kampe pushimi. Disa, familjet e të cilëve kishin mundur të gjenin kabinë ose çadër, ishin në plazh. Të tjerët përdornin mjetin rrethanor, ujin e Shkumbinit. Grupi ynë nën hijen e pishës, përballë turizmit. Bozë, dhallë dhe rrahje mendimesh për të gjetur punë. Na duheshin rroba të reja. Gardëroba jonë: një këmishë dhe një palë pantallona. Shtatori ishte te dera, fillonim vitin e tretë të shkollës së mesme. Gjashtëmbëdhjetëvjeçarë. Po kërkonim punë.
– Babai më tha ta provojmë nesër se kombinati i drurit kërkon punëtorë sezonalë këto ditë, – tha Namik Shehu dhe ndezi cigaren “Partizani”.
Kishte filluar ta pinte duhanin herët. Trupshkurtër, muskuloz, i fortë si hekuri, por me zemër të butë si pambuku, bujar si asnjë i dytë mes shokësh.
Ashtu e lamë. Të nesërmen herët në mëngjes u nisëm në këmbë. Te porta e madhe prej hekuri nuk mund të futej kushdo. Pritëm sa të mbaronin punëtorët e turnit. Namiku e njihte rojën dhe ai na tregoi zyrën e kuadrit. E lamë të futej Petrit Karabina i pari. Me trup të gjatë, sportist, serioz, do ta kishte më të lehtë për ta bindur zyrtarin të na jepte punë pa pyetur për moshën. Ndërkohë që po merrnim shkresat, hyri kryeinxhinier Roseni. Na vështroi me habi. Njihte Namikun.
– Keni ardhur të na mësoni gjuhë të huaj? – qeshi kryeinxhinieri.
– Jo, kryeinxhinier! Kanë ardhur të punojnë dy muajt e verës, – tha punonjësi i kuadrit, duke mbushur me shkrim dore urdhërat e punës.
– Këta duhet të shkojnë në bibliotekë, jo këtu, – buzëqeshi sërish ai, duke i rënë Namikut me dorë në sup.
– Vetëm në Gatër kemi kërkesa për punëtorë.
Zyrtari i kuadrit nuk e kuptoi kryeinxhinierin. Morëm shkresat të gëzuar dhe dolëm jashtë. Titi me Namikun do të punonin në ngarkim vagonësh, unë në tërheqje trupash. Ishte ditë e shtunë, fillonim punë të hënën.
Gatri, sektori më i rëndë i kombinatit. Dy lloj punëtorësh sistemoheshin atje; ish të dënuar të sjellë për riedukim dhe ajka e shoqërisë, që “bijtë e Stalinit” e quanin klasa e përmbysur. Edhe në burgje po të njëjtën poshtërsi përdornin. Të të burgosurit politikë fusnin vjedhës dhe kriminelë. Këta të fundit nuk ishin armiq të partisë, si rrjedhojë nuk ishin të rrezikshëm për pushtetin. Caktoheshin në vende pune të besuara, i përdornin për punë të ndyra. Spiunë birucash. E kishin mësuar nga vëllai i madh, Bashkimi Sovjetik. Në Kolima, zemra e Arkipelagut Gulag, vjedhësit dhe kriminelët kontrollonin të burgosurit politikë, ndonëse këta të fundit ishin në numër shumë më të madh se ata. S’ishte e nevojshme të përdornin gardianë me pagesë.
Java e parë më kaloi duke mësuar si të përdor capinin. I vetmi mjet pune për të tërhequr trupat.
– Është shpikur në Epokën e Hekurit, kur njeriu filloi të lidhë dy elemente bashkë, drurin dhe hekurin. Shoqëri e re me teknikë moderne. Nuk i thonë shaka, fjala e fundit e shkencës. Ndërtojmë socializmin me forcat tona, pa nevojën e makinerisë, – thoshte Marku me dy dhëmbët e parë të thyer.
Marku të bombardonte me të vërteta tronditëse. Fjalët i dilnin me fëshfërimë. Duhej të përqendroheshe të kuptoje fjalën, le pastaj fjalinë. E kishin sjellë për ta riedukuar. Kishte kaluar disa vite burg si i dënuar ordiner. Burgun e kishte bërë në kamp pune në jug të vendit, në Borsh të Sarandës. Ishte “prishur”, sepse kishte punuar pranë një të burgosuri politik.
– Për rrahje më morën rininë, – turfullonte Marku dhe ndizte cigare me filtër.
“D.S.”, komoditet i rrallë për vendin dhe kohën.
Capini ishte hushtë e gjatë prej druri të stazhionuar mirë, lëmuar hollë, në majë kishte të ngjitur me gozhdë të trasha një grep të madh hekuri. Katër skllevër modernë ngulnin capinjtë mbi trupin gjigant të prerë në pyjet e Bizës. Një miku im, shofer me Skodë, Llambi Leka, për pak humbi jetën, kur zbriste lartësinë e Bizës dhe pesha e trupave ia nxori makinën jashtë rruge, drejt e në greminë.
Trupat i tërhiqnim nga një punëtor në çdo anë dhe dy në mes. Me mund zvarriteshin përgjatë fushës derisa përfundonin te sharrat e mëdha, të cilat i kthenin në dërrasa.
Aty u njoha me Edmond Trebickën. Kishte mbaruar shkollën e mesme elektrike dhe nuk kishte mundur të gjente punë në profesionin e tij, ndaj punonte në Gatër.
– Këtu bëhet si bëhet, – tha Mondi, – por  kur të kalojnë në turnin e natës brenda nuk shtyhet fare.
– Rrapini është më i vështiri, por heroik, – ndërhyri Marku plot kompetencë.
Nuk e kuptova mirë çfarë donte të thoshte dhe e pyeta përsëri.
– Rrapini, sharra e madhe, kur futesh brenda. Dhuratë e Stalinit. Si rrap qëndron në mes… si ajo poema, – qeshte Marku.
Marku emrin Stalin e theksonte me forcë. Kishte admirim për të. E parafytyronte trim, të fortë, të pamposhtur. Identifikonte veten. Siç dukej, i burgosuri politik që e kishte “prishur”, nuk i kishte treguar që heroi Stalin në moshën e Markut kishte qenë kriminel ordiner e grabitës bankash me pseudonimin, “Koba”.
Java e dytë filloi siç më kishte paralajmëruar Mondi, brenda në repartin e sharrave. U njoha me punëtorët e turnit. Vendi i punës ishte ku sistemoheshin dërrasat për t’u transportuar jashtë godine. Punë fizike e rëndë. Aty kishte edhe gra. Disa prej tyre punonin prej vitesh. Kishin fëmijë për të ushqyer. Te sharra e mesit, ku shkurtoheshin dhe zdrukthoheshin dërrasat, punonte një vajzë e re, e bukur, gjimnaste, me flokë të verdhë derdhur mbi supe, thurur gërshet kur ishte në punë. Sytë e saj ishin të kaltër si Gjiri i Pargës. Atje kishin jetuar të parët ndër shekuj. I ndoqën jashtë trojeve hordhitë e përtej Mesdheut, ato që e quajnë sot veten “Helenë”. E urtë, plot nur e magji, ruante trëndafili i Çamërisë nderin e saj. Babanë ia kishin dënuar një palë hordhi të tjera, që e quanin veten “bijtë e Stalinit”.
Në qendër, lart, ngjitur në tra, ishte ora elektrike e repartit edhe ajo dhuratë e Stalinit. Atje mbi krye, si mjet torture, lëvizte ngadalë e turni s’mbaronte kurrë. Fillonim në gjashtë të mbrëmjes dhe e linim në dy pas mesnate. Sharrat gjigante punonin pa pushuar. Në anë, madhështor çante trupat Rrapini, krenaria e Gatrit, maja e shkencës. Mburrej zyra teknike. Prodhuar nga vëllezërit shkencëtarë nën mësimet dritëdhënëse të Stalinit. Në të majtë të Rrapinit çanin trupat dy sharra më të vogla, defektoze, prodhuar më vonë.
– Me shfaqe të huaja, revizioniste, – thoshte  Marku duke qeshur.
Ndërsa Rrapini i lartë, i lyer në ngjyrëbari, seç kishte diçka si prej aristokrati.
E diela e dytë. U takuam në mesditë. Nën pishë me të rejat nga puna. Parakrahët e Titit dhe Namikut ishin skuqur si të prera me thikë në vendin ku mbështesnin dërrasat, kur i ngarkonin në vagon. Në fytyrë ishin tërhequr e nxirë nga dielli.
– Dukemi sikur kemi bërë plazh edhe ne, – tha Titi me shpoti, – nuk do të ndjehemi keq kur të kthehemi në shkollë.
Namiku, i heshtur, thithte cigaren ngadalë, ndërsa sytë i treteshin larg, buzë Shkumbinit te kombinati i drurit, ku prej vitesh punonin njerëzit e familjes.
Mesnatë. Tym tallashi në të katër anët, punohej pa maska. U dëgjua një klithmë, të thirrura, vrapuan ta tërheqin vajzën nga sharra, Marku i pari. Atje ku shkurtoheshin dërrasat. Pëllëmba e djathtë i rrinte varur. Nuk e pashë kur ndodhi, por kur po ia lidhnin me një copë këmishe. U afrova. I kishte rënë të fikët. E morën jashtë trëndafilin e Çamërisë.
Java e tretë. E hënë. S’po linin të futej turni i dytë brenda. Diçka lyenin me urgjencë te Rrapini. Marku nuk duroi dot, çau me forcë. Po vonoheshin. Më në fund u hap dera. I pari doli kryeinxhinier Roseni; dukej i mërzitur. Kaloi pa folur. Pas tij operativi i ndërmarrjes, na pa ngultas. Doli dhe Marku, i pikëlluar. U afrua, lëviste sytë përreth, i kishte mbetur zakon nga burgu kur donte të tregonte diçka me rëndësi.
– Dikush ka gërryer bojën. Rrapini është prodhuar në vitin 1911. Është i Carit.

Të tjera nga ky autor:

Be First to Comment

    Komento

    error: Content is protected !!