Press "Enter" to skip to content

Costas MAVROUDIS: Dy tregime të shkurtra nga “Pavdekësia e qenve”

Dy prozat që do të lexoni më poshtë janë shkëputur nga libri me shtatëdhjetë tregime të shkurtra “Pavdekësia e qenve”, e autorit Kostas Mavrudhis, ku çdo tregim ka si personazh dytësor qentë dhe në vend të titujve ka vetëm numra. Ky libër është nderuar me Çmimin Kombëtar të Letërsisë, në Greqi.

I
Udhëtova për herë të parë në Paris me kursin e frëngjishtes. Krishtlindje, 1972. Si kurrë më parë nuk kisha bërë asisoj përgatitjesh. Shpikje unike. Kartëmonedha njëqind dollarëshe brenda tubit të kolinozit, nëpër sanduiçe dhe mes faqeve të librit të Zorbas. Një udhëtim i paharruar katër orësh. Mbërritëm pak para se të errësohej dhe kështu arrita të shoh ende me dritë një pyll të madh në periferi të Parisit. Vinte pas fushave drejtkëndëshe të panumërta, që përbëheshin prej mijëra ngjyrash të të njëjtit spektër, nga bezhë e deri në kafe të errët. Qëndruam në “Raspail”. Ia mora dorën shumë shpejt metrosë. Kisha kaq shumë energji sa mund të ecja vazhdimisht, të rrija me orë të tëra në këmbë, të përpija gjithçka me sy: “Louvre”, “Panthéon”, “Latin Quarter”. Dita e dytë: Muzeu Kombëtar, “Eiffel”, “Sacré-Cœur”. Të tretën, në varrin e Bonapartit, Muzeun e Rodenit dhe në vazhdim në Kopshtin Botanik, që më ngazëlloi me sektorin zoologjik. Në mbrëmje, me më të mirin e klasës, nga “Place de la Concorde” u hodhëm në trotuarin e djathtë të bulevardit “Champs-Élysées”, të ndriçuar për festa dhe plot me njerëz. Vështronim me kërshëri të panginjur modelet e makinave të ‘73-shit nga vitrinat e përfaqësive të ndryshme, kalimtarët e shumtë me çanta pazaresh në duar, vajzat me dorashka, kapuçë deri te sytë e hundë të kuqe, dhe retë e vogla prej avulli, që mbështillnin fjalët e tyre. Të magjepsur. Shoku im iku nga ora 17:30. U ndamë në hyrjen e “Prisunic”, muzika e të cilit dëgjohej deri në trotuar.
Të hyj e të sodis raftet apo të gjezdis rrugëve? Nuk arrita të vendosja. Gruaja që m’u afrua, më kërkoi të më linte qenin për tri minuta, derisa të zbriste në katin e poshtëm të dyqanit. Pranova, ndonëse mund të refuzoja lehtësisht (“Më presin”, “Sa do ikja”, “Kam alergji nga qentë”). E prita pesëdhjetë e tri minuta. Duhet të kishte ikur nga dalje tjetër. Më përkiste tashmë një Caniche Royal shtatlartë, i qetë e kaçurrels si dele rud, me një qeskë të vockël të dallueshme lidhur rreth qafës.
Shënimi dëshmonte për një lloj çrregullimi. “Nuk kam zgjidhje tjetër. Mjaftohuni me këtë, ju lutem!”. E vura përsëri në vend. Do vriste veten? Do dorëzohej pas krimit? Do ndryshonte kontinent?
“Ju lutem”, iu drejtova një dyzetë vjeçari bjond, me flokë të lyer, pellush, kapele stil Zhivago dhe çizme kalorësiake. Tre metra larg meje, në trotuarin më të gjerë që kisha parë ndonjëherë, po fliste spanjisht me dikë, duke më hedhur herë pas here vështrime me bisht të syrit. “E quajnë César”, thashë, duke treguar të dhënat e qenit, që ndodheshin në rripin e qafës. “Kthehem menjëherë”. Me një lëvizje prej Buonarroti*, shtriu dorën drejt times dhe e kapi nga rripi i lëkurtë.

II
Dallohej lustra aristokratike në fytyrën e tij. Kostumi i errët prej linoje e theksonte më tepër kontrastin me flokët e dendur gri. “S’e merrni dot me mend se çfarë pune është dashur!”. E kishte fjalën për muzeun me pesë nivelet, pjesën qendrore të tij të rrethuar kudo me xham dhe zbulimet arkeologjike, që ndodheshin nën sipërfaqen e qelqtë: ndërtesa e porsadorëzuar e një qyteti me një të kaluar të madhërishme e të tashme të papërfillshme. U befasua kur i tregova origjinën time, sidomos kur i thashë që në fund të viteve ‘50, fëmijë, jetoja ende në atë vend. “Vija çdo verë”, më tha me ton të çelur. “Rrija në shtëpinë e fundit të atij vendbanimi, në plazhin me shkëmbinj, gjithmonë si i ftuari i asaj familjeje”. Familja përbëhej nga babai (nuk më kujtohet bashkëshortja) dhe nga i biri bohem, që shquhej për ngasjen e makinës, veshjet e kushtueshme dhe peshkimin nënujor. Ishin athinas. “Kishit atë qenin e zi trupmadh?”, e pyeta.
“Jo thjesht qen të zi, por Otellon. Groenendael belg! Një nga racat më të vështira”.
“Më kujtoheni. Madje edhe vendi ku hanit darkave. Mbaj mend kur hidhnit nga varka një shkop të madh dhe Otelloja, me zhytje notari e sillte pas. Herë ju e herë një vajzë zeshkane i hidhnit topa tenisi. Ju vëzhgoja gjatë, dëgjoja çdo frazë tuajën, madje edhe kur shëtisnit përgjatë bregut, ju ndiqja me bisht të syrit”, isha gati t’i rrëfeja e t’i zbuloja në njëfarë mënyre për joshjen që ndjellin vizitorët e huaj te banorët e provincës, por nuk e ndërpreva. “Sa shumë më tërhiqte Otelloja bashkë me ju, gjithmonë dëshiroja të kisha një qen”, desha t’i thoja. “Nga sedilja e përparme e pasagjerit (a s’kishit një “Citroën Dèesse”), ashtu si qeni juaj, edhe imi do nxirrte kokën jashtë me veshët majucë dhe era do i kreshpëronte qimen e hollë. Nuk do i hiqte sytë nga topi gjatë kohës që do luaja tenis. Memorizoja gjithë lëvizjet tuaja e fjalët që shkëmbenit gjatë lojës. Kam vite pa vajtur atje, por e di që miku juaj nuk jeton tashmë dhe shtëpia e tyre nuk është më shtëpia e fundit e atij vendbanimi”. Nuk i tregova asgjë nga sa mendova, që të mos ngjaja si ndonjë entuziast i çartur. Si t’i flisja për mosrealizime personale, që gjërat nuk vajtën ashtu siç i kisha parashikuar, që nuk mora kurrë Groenendael, që nuk mësova t’i jap makinës dhe nuk pata asnjëherë një bashkëshorte të përhershme –  madje as kafshën shtëpiake që ëndërroja – domethënë rrëfime, që ngjasojnë më tepër me qarravitje sesa me të vërteta iluminuese. Askujt nuk i intereson të mësojë nëse mbetet diçka e papërmbushur apo nëse, si një lloj kujdestari, përkujdesemi për atë fëmijën, që jo vetëm na ndjek pas gjithmonë, por që flet, vendos dhe shfaqet në vendin tonë.

*(Afresku i famshëm “Krijimi i Adamit” i Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, i njohur botërisht si Mikelanxhelo, me duart që gati çikin njëra-tjetrën.)

Përktheu: Eleana Zhako

Kostas Mavrudhis është autor i një sërë veprash poetike dhe prozash të shkurtra. Në vitin 2009 fitoi çmimin e rëndësishëm të revistës “Ο Anagnostis” për vëllimin poetik “Katër stinët”, në vitin 2016 u nderua me Çmimin Kombëtar të Letërsisë për librin “Pavdekësia e qenve”, dhe më pas sërish me çmimin e revistës “O Anagnostis”. Që prej vitit 1978, bashkë me Tasos Goudelis, drejton një nga revistat letrare më të rëndësishme në Greqi, “Το Dentro”.

“Pavdekësia e qenve” është botuar nga shtëpia botuese “Polis Editions”, në vitin 2013.

 

 

Të tjera nga ky autor:

Be First to Comment

    Komento