Press "Enter" to skip to content

Albana M. LIFSCHIN: Vjehërr amerikane (Novelë. Pjesa 6.)

* * *

Pleqtë e lagjes sonë, sa herë është kohë e mirë, nxjerrin karriget te pragu i derës, madje edhe në ditë dimri. Kur ka diell të fortë, vënë kapelë kashte. Të moshuarat duken të bukura; vishen gjithnjë me ngjyra të çelëta. Nuk dalin kurrë pa tualet as deri te dera. Vetullat i bëjnë me laps të dukshëm, buzët me të kuq 24-orësh. Rrudhat i mbulojnë sa mundin me pudër e me ton. Në qafë varin kryesisht rruaza tri-katër rradhëshe. E dallova time vjehërr mes tyre, kur po i afrohesha shtëpisë së saj. U habita disi, se sikur nuk e kisha parë të përzihej me komshinjtë e përtejrrugës. I thirra. Ajo më pa dhe u ngrit. U nda me ato dhe kapërceu rrugën me hapa të vegjël e me buzën në gaz.
– Nuk e dija që do të vije kaq shpejt, – tha.
– Erdha me makinë. S’të kisha parë ndonjëherë me komshinjtë e përtej rrugës, – i thashë.
– Dal ndonjëherë, bashkohem me to.
– Çfarë bisedoni?
– Asgjë. Shijojmë diellin.
– Për se flasin ato?
– E vërteta është se ato nuk flasin për… asgjë. Nuk bëjnë biseda, nuk trajtojnë tema. Nuk është si me Linën.
Do të qe i lezetshëm një montazh fotografik për gazetën e komunitetit. Mund ta titulloja “Pleqtë e lagjes sime” ose “Zonjat e moshës së artë”, ose… Me fjalën “pleq” nuk ndihesha rehat, sepse asnjëra prej tyre s’do ta pranonte. Të tëra këto më vinin ndër mend.
“Për se flasin ato?”
“Për asgjë”, qe përgjigjur vjehrra.
Më erdhi për të qeshur dhe e ktheva kokën pas. Ato po na ndiqnin me sy, ashtu të heshtura, sikur u kishte rënë dielli në kokë. Një reportazh pa zë.

Krushka ruse

Atë ditë ishim ftuar për drekë nga Robi. Sugjerimi kishte ardhur nga Xheni, e fejuara, e cila më në fund kishte mbetur shtatzënë. Po i afrohej të dyzetave dhe dukej se e pati humbur shpresën, por martesa e saj me Robin kishte shumë rëndësi për të dhe lindja e një fëmije do ta bënte bashkimin e çiftit edhe më të sigurt. Të dy vinin nga martesa të mëparshme, me nga një djalë. Fëmijët ishin shumë të çmueshëm për ta, por veçanërisht për Robin fjala e të birit 14-vjeçar ishte ligj. Kishte njëfarë kohe që djali dukej i pakënaqur dhe po i rrallonte vizitat në shtëpinë e të atit. Robi u merakos. Më së fundi mësoi shkakun: djali mendonte se Xheni nuk e donte. Ndërsa në sy të të atit ishte e dashur me të, kur ishin vetëm për vetëm, ajo e linte pas dore, duke i kushtuar tërë vëmendjen djalit të saj. Robi linte kokën për të birin. U nda me të fejuarën për njëfarë kohe. Ishte pikërisht djali që i afroi sërish dhe Xheni e shikonte si të domosdoshme që të kishte një fëmijë me Robin. Ndaj lajmi i barrës qe shumë i rëndësishëm dhe ajo shtroi një drekë për familjen e vet, të Robit, si edhe për miq të afërt. Kështu ndodhi që shkuam. Dy ditë më parë im shoq kishte folur në telefon me një shok të fëmijërisë që kishte 30 vjet pa e parë. Më tregoi shumë gjëra për Çuçunë. Ishte kaq i emocionuar, sa vendosi ta ftonte edhe atë në drekën e Robit. Rrugës në makinë komentonte për Çuçunë. A kishte ndryshuar Çuçuja? Apo kishte mbetur ashtu trupvogël, si atëherë, i turpshëm, por gjithnjë i atashuari i përhershëm i më të rëndësishmëve në lagje?
Çuçuja erdhi pothuajse menjëherë pas nesh, edhe ai shumë i emocionuar për takimin me shokët e vegjëlisë. Kishte banuar në Florida për një kohë të gjatë e vetëm vitin e fundit qe kthyer sërish në Nju Jork. Çuçunë e mbytën me pyetje dhe, pasi u dha të gjithëve përgjigje të hollësishme, filloi të pyeste secilin prej nesh, me rrënjë e me degë dhe bënte lidhje për çdo informacion që dëgjonte. “Vërtet, ashtu na ka ndodhur edhe neve, kur…” – dhe fillonte një histori tjetër nga jeta e tij. Ime vjehërr filloi të mërzitej. U ngrit nga vendi gjoja se donte të shikonte verandën.
Pas saj u ngrita edhe unë dhe hyra në kuzhinë. Atje nëna e Xhenit, një ruse rreth të gjashtëdhjetave, qe ulur pranë tryezës dhe diçka po i thoshte së bijës në rusisht, ndërkohë që ajo rregullonte pjatat në bufe. Me të më parë mua, e ktheu në anglisht. Kishin ardhur në Amerikë 30 vjet më parë.
– Këtu kishim motrën e mamasë. Ajo na shkruante se sa mirë ishte në Amerikë, madje na thoshte që edhe vaskën e banjës e kishte në ngjyrë trëndafili. Na nxiste të vinim këtu. Dhe ne erdhëm. Por në fillim u zhgënjyem shumë. Sapo zbritëm në aeroport dhe morëm taksinë, Xheni u tremb kur pa shoferin zezak dhe nisi të qante. Atëherë ishte gjashtë vjeç. Ne e mendonim Amerikën shumë më mirë nga sa e gjetëm. Nuk na shkonte mendja se do të shihnim kacabuj nëpër apartament…
Krushka ruse e fliste anglishten të zbutur nga mjakiznaket. E përsëriste shpesh fjalën “fjorst” në vend të “fërst”, për të treguar zhgënjimet e para. Pastaj ra fjala te sigurimet mjekësore, biseda e ditës në Amerikë, dhe rusja e hodhi fjalën në të kaluarën.
– Ne atëherë nuk paguanim kur shkonim te mjeku, apo jo? – Ajo ktheu kokën nga unë. Unë pohova me kokë. Doemos të gjitha vendet e Lindjes ishin kopje e modelit rus. Dhe rusja, duke marrë kurajë që mua më kishte në anën e saj, filloi t’i rijetonte ato kohë kur njerëzit ishin më “friendly” me njëri-tjetrin. Kur fëmijët luanin pa frikë në oborre e apartamente dhe kurrë s’kishte ndodhur ndonjë rrëmbim. Kur dyert e apartamenteve i mbanin hapur e hynin e dilnin te njëri-tjetri në çdo kohë, gjithnjë pa trokitur. Rusja pak nga pak filloi të xhironte pa kontroll. Në kuzhinë kishte hyrë tashmë ime vjehërr. I bëra shenjë të ulej në karrigen pranë tryezës ku isha ulur unë. Krushka ruse qëndronte në këmbë e po fliste edhe me duar. Ime vjehërr po dëgjonte me vëmendje. Pasi kishte folur për mjekun falas dhe shkollën falas, krushka ruse vazhdoi:
– Atëherë ne banonim në një pallat ku çdo kat kishte katër familje me një kuzhinë të përbashkët. Ne gratë mblidheshim në kuzhinë, gatuanim gjellë të ndryshme, i shkëmbenim ato me njëra-tjetrën e kënaqeshim duke bërë muhabet. Shkonim shumë mirë. Por më shumë kënaqeshin fëmijët. Edhe ata vinin në kuzhinë e luanin, ja ashtu nëpër këmbët tona.
Unë nuk kisha dëgjuar ndonjëherë se në Bashkimin Sovjetik kishte banesa ku apartamentet ishin të cunguara, domethënë familjet kishin një kuzhinë e një banjë të përbashkët. Ç’qenë ato, konvikte?! Kësaj radhe, vështrimi i ruses, i drejtuar tek unë, ra në të ftohtë.
– Ju kishit një kuzhinë të përbashkët për të gjitha familjet? Dhe këtë kohë e kujtoni me nostalgji? – ndërhyri vjehrra ime dhe tundi kokën në shenjë mospëlqimi. Rusja u ndie ngushtë. Filloi të shpjegohej se nuk kishte si qëllim të shante Amerikën, por po tregonte për frymën shoqërore që kishin njerëzit në Rusi. Natyrisht, shembulli i kuzhinës së përbashkët me sa duket s’qe ilustrimi më i mirë që rusja mund të sillte si argument.
– Unë jam krenare për vendin tim, – tha ime vjehërr, duke mbyllur një kapitull të çuditshëm për të dhe na propozoi të shkonim te dhoma ku ishin miqtë. Çuçunë e gjetëm sërish duke kuvenduar. Tregonte se e shoqja kishte filluar punë në një stacion televiziv, në arkiv. Më tërhoqi vëmendjen ky fakt dhe e pyeta se ç’bënte konkretisht.
– Po, për shembull, ta zëmë, kur vdes ndonjë personalitet, ajo nxjerr nga arkivi ç’është thënë për të më parë në televizion ose i përgjigjet çdo ngjarjeje të re që mund të ndodhë, duke sjellë fakte nga e kaluara për atë dukuri. “Pak a shumë, siç bëhej edhe te ne”, – thashë me vete. Për një çast, pata një shtysë që të thosha diçka, por m’u kujtua rusja me nostalgjinë e saj për të kaluarën dhe u tërhoqa. Për më tepër, ishte koha për t’u larguar e jo për të shtjelluar biseda të tjera.
Rrugës për në shtëpi, ndërsa kthente makinën në lagjen tonë, im shoq pyeti:
– Si t’u duk Çuçuja, mama? T’u kujtua kur luanim dikur në oborr? Kishim një jetë pa e parë.
– Nuk e mbaja mend që ai fliste aq shumë, – tha vjehrra.

 

(Vijon)